Is tongzoenen uit de mode? Jongeren beginnen er steeds later mee

Tongzoenen hoorde voor veel generaties bijna vanzelfsprekend bij de eerste stappen op het gebied van liefde en seksualiteit. Een eerste verliefdheid, voorzichtig dichter bij elkaar komen en dan die eerste tongzoen, soms heerlijk en spannend, soms vooral ongemakkelijk. Maar Nederlandse jongeren beginnen tegenwoordig aanzienlijk later met tongzoenen dan ruim tien jaar geleden. Is tongzoenen uit de mode? Of zegt deze ontwikkeling vooral iets over de manier waarop jongeren tegenwoordig omgaan met seksualiteit, lichamelijke intimiteit, onzekerheid en hun eigen grenzen?

Jongeren beginnen steeds later met tongzoenen

De verandering is behoorlijk groot. Uit het landelijke onderzoek Seks onder je 25e 2023 van Rutgers en Soa Aids Nederland blijkt dat in 2012 de helft van de jongeren op 14,6-jarige leeftijd ervaring had met tongzoenen. In 2017 was dat 15,4 jaar en in 2023 16,4 jaar. In iets meer dan tien jaar is de eerste tongzoen daarmee bijna twee jaar opgeschoven.

Toch is het te gemakkelijk om daaruit te concluderen dat jongeren niet meer willen tongzoenen. Tongzoenen staat namelijk niet op zichzelf. Jongeren beginnen ook later met andere seksuele ervaringen met een ander. De leeftijd waarop de helft ervaring heeft met vingeren of aftrekken steeg tussen 2012 en 2023 van 16,1 naar 18,0 jaar, met orale seks van 16,9 naar 18,6 jaar en met vaginale seks van 17,0 naar 18,7 jaar.

We zien dus geen geïsoleerde afname van tongzoenen, maar een bredere verschuiving in de seksuele ontwikkeling van jongeren.

Jongeren ontdekken seksualiteit nog steeds

De leeftijd waarop jongeren beginnen met masturberen veranderde nauwelijks: van 14,3 jaar in 2012 naar 14,5 jaar in 2023. Jongeren beginnen dus niet simpelweg later met álle seksualiteit. Vooral seksuele ervaringen waarbij een ander betrokken is, vinden later plaats.

Dat maakt de vraag interessanter. Wat maakt de stap van je eigen seksualiteit ontdekken naar zoenen, aanraken en vrijen met iemand anders tegenwoordig blijkbaar groter? Het onderzoek Seks onder je 25e 2023 geeft daar geen definitief antwoord op. Eerder kwalitatief onderzoek van Rutgers geeft wel aanwijzingen die mogelijk nog steeds relevant zijn.

Waarom beginnen jongeren later met zoenen en seks?

Een mogelijke verklaring is dat een groot deel van het sociale contact zich online afspeelt. Sociale media maken het gemakkelijk om iemand te benaderen, te appen en te flirten zonder dat je direct tegenover elkaar staat. Dat kan veilig voelen: je hebt tijd om over een antwoord na te denken en de kans op een ongemakkelijke stilte of directe afwijzing is kleiner.

Maar digitaal contact vraagt andere vaardigheden dan fysiek contact. Een jongere uit eerder Rutgers-onderzoek vatte dat treffend samen: jongeren weten soms beter wat ze moeten typen dan wat ze tegen elkaar moeten zeggen.

Een tongzoen kun je niet voorbereiden, redigeren of nog even verwijderen voordat je hem verstuurt. Je moet letterlijk dichtbij iemand komen. Je ruikt, voelt en ziet elkaar en moet ondertussen aanvoelen wat de ander prettig vindt. Dat vraagt iets anders dan online contact: voelen, afstemmen, onzekerheid verdragen en een deel van de controle durven loslaten.

Dat herken ik ook in mijn praktijk. Jongeren kunnen veel kennis over seksualiteit hebben en tegelijkertijd onzeker zijn wanneer ze zelf in een intieme situatie terechtkomen.

Als intimiteit ook moet lukken

Daar komt nog iets bij. Jongeren groeien op in een maatschappij waarin veel nadruk ligt op verantwoordelijkheid, succes en het maken van de juiste keuzes. Ook rondom seksualiteit horen ze terecht dat ze hun grenzen moeten kennen, goed moeten nadenken en alleen iets moeten doen wanneer ze er echt achter staan. 

Dat is waardevol. Maar er kan ook een keerzijde ontstaan wanneer een eerste zoen, eerste keer seks of eerste relatie daardoor iets wordt wat meteen bijzonder, veilig én geslaagd moet zijn.

Sociale media kunnen die druk verder vergroten. Je kunt worden afgewezen, beoordeeld of buitengesloten en jongeren kunnen bang zijn dat persoonlijke ervaringen worden doorverteld of online gedeeld. Tegelijkertijd lijkt de keuze uit mogelijke partners via sociale media en datingapps eindeloos.

Juist bij seksualiteit kan de wens om het goed te doen in de weg gaan zitten. Seks draait niet alleen om kennis of techniek. Seks vraagt ook om spel, ontspanning, plezier, afstemming en een beetje kunnen loslaten.

Later beginnen is niet automatisch een probleem

Dat jongeren later beginnen, hoeven we daarom niet als een zorgelijke ontwikkeling te zien. Uit eerder Nederlands onderzoek bleek juist dat de groep jongeren die al tussen hun twaalfde en veertiende jaar de eerste seksuele ervaringen opdeed kleiner werd.

Dat is relevant omdat jongeren die zeer jong beginnen gemiddeld kwetsbaarder zijn. Zij werden vaker overgehaald of gedwongen en beschermden zichzelf minder goed. Er bestaat dus geen reden om jongeren aan te moedigen eerder te beginnen. Een eerste tongzoen is geen mijlpaal die op een bepaalde leeftijd behaald moet zijn.

Later beginnen betekent bovendien niet dat jongeren preutser zijn. Rutgers laat zien dat jongeren op sommige gebieden juist vrijer zijn gaan denken over seksualiteit. Zo vinden tegenwoordig aanzienlijk meer jongeren zoenen en seks zonder verliefdheid acceptabel dan ruim tien jaar geleden.

Misschien verdwijnt intimiteit dus helemaal niet. Misschien verandert vooral wanneer, met wie en onder welke voorwaarden jongeren lichamelijke intimiteit aangaan.

Waarom vindt de één tongzoenen heerlijk en de ander niet?

Ook onder volwassenen verschillen de ervaringen enorm. De één kan eindeloos tongzoenen en ervaart het als spannend, intiem en erotisch. Een ander vindt een tong in de mond juist ongemakkelijk, te nat, te dichtbij of ronduit vies. Beide reacties zijn normaal.

Bij tongzoenen komen veel persoonlijke voorkeuren samen. Hoe iemand ruikt en smaakt kan belangrijk zijn, net als aantrekkingskracht, hygiëne, speeksel, tempo en de manier waarop iemand zijn mond en tong gebruikt. Ook eerdere ervaringen, verwachtingen, onzekerheid en de mate waarin je je prettig en ontspannen voelt bij iemand kunnen invloed hebben.

Daarom vind ik het onderscheid tussen ‘ik houd niet van tongzoenen’ en ‘ik houd niet het moment, van de manier waarop deze persoon mij zoent’ interessant.

Soms denken mensen dat ze tongzoenen niet prettig vinden, terwijl ze vooral ervaringen hebben gehad met iemand die te snel, te hard, te nat of te overheersend zoende. Een fijne tongzoen vraagt geen perfecte techniek. Veel belangrijker is sensitieve afstemming: voelen wat de ander doet, reageren, vertragen, ruimte laten en merken of de ander dichterbij komt of juist afstand neemt.

Je hoeft tongzoenen niet lekker te vinden

Tegelijkertijd moeten we oppassen dat we van tongzoenen opnieuw een seksuele norm maken. Niet iedereen hoeft ervan te houden.

Wanneer iemand geen tongzoen wil, hoeft daar niet automatisch een verklaring voor gezocht te worden. Misschien voelt het gewoon niet prettig. Ook binnen een relatie mag iemand eigen grenzen en voorkeuren hebben.

Dat geldt net zo goed voor jongeren die op hun zestiende, achttiende of twintigste nog nooit hebben getongzoend. Seksuele ontwikkeling is heel persoonlijk en er is geen normaal.

En hoe zit het met volwassenen?

In mijn praktijk zie ik aan de andere kant van het leeftijdsspectrum iets anders gebeuren. Mensen die vroeger veel tongzoenden, kunnen daar in een lange relatie langzaam mee stoppen of verminderen.

Er worden nog kusjes gegeven bij vertrek of thuiskomst, maar uitgebreid zoenen gebeurt soms alleen nog tijdens seks, of helemaal niet meer. Dat hoeft geen probleem te zijn. Maar wanneer één of beide partners het missen, is het interessant om te onderzoeken wat er veranderd is.

Is tongzoenen automatisch een uitnodiging tot seks geworden? Is er minder speelsheid? Is aanraking beladen geraakt? Of zijn partners vooral heel goed geworden in samen werken, zorgen en organiseren, maar ontmoeten ze elkaar minder als geliefden?

Een tongzoen hoeft nergens toe te leiden. Juist zoenen zonder verwachting kan ruimte geven aan lichamelijke intimiteit en plezier.

Is tongzoenen dus echt uit de mode?

Nee, die conclusie kunnen we op basis van onderzoek niet trekken. Wat we wél weten, is dat Nederlandse jongeren aanzienlijk later beginnen met tongzoenen dan vroeger en dat dit onderdeel is van een bredere ontwikkeling waarbij seksuele ervaringen met een ander later plaatsvinden.

Misschien spelen veel online contact, onzekerheid, prestatiedruk en veranderende ideeën over grenzen en verantwoordelijkheid daarbij een rol. Waarschijnlijk bestaat er niet één verklaring.

Wat ik vooral hoop, is dat jongeren én volwassenen zichzelf niet langs een seksuele meetlat leggen. Een tongzoen hoeft niet op een bepaalde leeftijd, hoeft niet perfect te zijn, hoeft niet tot seks te leiden en hoeft zelfs helemaal niet als je er niet van houdt.

Maar als je ervan geniet? Dan mag een heerlijke tongzoen natuurlijk ook gewoon een heerlijke tongzoen zijn.

Hulp bij seksualiteit en relaties

Merk je dat zoenen, aanraken of andere vormen van intimiteit ingewikkeld zijn geworden? Of mis je lichamelijke verbinding in je relatie en weet je niet goed hoe je die weer terugkrijgt? Als seksuoloog NVVS begeleid ik mensen individueel en samen met hun partner bij seksuele en relationele vragen. Soms is één gesprek voldoende om beter te begrijpen wat er speelt en soms past een langer traject beter.

Je kunt een afspraak met mij maken in mijn praktijk in Haarlem of Utrecht, maar een consult kan ook via videobellen of telefonisch.

Meer lezen over tongzoenen, intimiteit en seksualiteit

Lees ook mijn artikel Tongzoenen in een lange relatie: waarom het verdwijnt en waarom het belangrijk blijft en andere artikelen in mijn gratis kennisbank over seksueel verlangen, intimiteit, relaties en seksuele problemen.

Over seksuoloog NVVS Astrid Kremers

Astrid Kremers is geregistreerd seksuoloog NVVS en heeft ruim 30 jaar ervaring in de GGZ en ziekenhuizen en 20 jaar als seksuoloog. Zij begeleidt volwassenen bij seksuele en relationele vragen vanuit haar praktijk in Haarlem en Utrecht en via videobellen en telefonische consulten. Daarnaast geeft zij onderwijs en wordt zij regelmatig gevraagd als deskundige door landelijke media.

Over Astrid Kremers | Behandeling | Astrid Kremers in de media

Veelgestelde vragen over tongzoenen

Bronnen:

• Rutgers & Soa Aids Nederland, 2023, Seks onder je 25e 
• Vox Magazine, 2024 interview met Astrid Kremers, Waarom jongeren steeds later seks hebben, volgens deze seksuologe. ‘Het draait om loslaten’