10 hardnekkige mythes over seks

Over seks bestaan verrassend veel hardnekkige mythes. Goede seks zou vanzelf moeten gaan, zin in seks hoort spontaan te ontstaan, partners zouden ongeveer even vaak seks moeten willen en een erectie zou betekenen dat iemand zin heeft. Zulke ideeën lijken misschien onschuldig, maar in mijn praktijk zie ik regelmatig dat mensen er onzeker van worden. Ze gaan hun eigen seksualiteit vergelijken met een ideaalbeeld en vragen zich af of er iets mis is met henzelf, hun lichaam of hun relatie. 

Voor het tijdschrift Vriendin werd ik als seksuoloog NVVS geïnterviewd over hardnekkige mythes over seks. Een mooie aanleiding om tien veelvoorkomende mythes uitgebreider te bespreken.

Mythe 1: zin in seks moet spontaan ontstaan

Een van de hardnekkigste mythes is dat je eerst zin in seks moet hebben en daarna pas begint met vrijen.

Zo kan het inderdaad voelen, vooral wanneer je verliefd bent of wanneer er veel nieuwigheid en seksuele prikkels zijn. Maar verlangen ontstaat door een combinatie van context, seksuele prikkels en verwachtingen. Misschien merk je soms dat je vooraf weinig of geen zin hebt, maar dat je tijdens prettig contact merkt dat je lichaam en aandacht langzaam in de stemming komen en dat verlangen ontstaat.

Dat betekent nadrukkelijk niet dat je seks moet beginnen terwijl je eigenlijk niet wilt. Er is een belangrijk verschil tussen geen spontane zin hebben maar wel openstaan voor prettig contact en seks tegen je zin ondergaan.

Vraag jezelf daarom niet alleen af: Heb ik nu zin in seks? Een andere vraag kan zijn: Sta ik ervoor open om te ontdekken of er zin kan ontstaan?

Mythe 2: als de aantrekkingskracht goed zit, gaat seks vanzelf

Seksuele aantrekkingskracht helpt, maar zelfs een sterke aantrekkingskracht garandeert geen fijn seksleven.

In het begin van een relatie zijn aandacht voor jezelf en elkaar, nieuwsgierigheid en flirten vaak volop aanwezig. Later kunnen werk, kinderen, mantelzorg, stress, vermoeidheid, lichamelijke veranderingen en dagelijkse verantwoordelijkheden meer ruimte innemen. Ook irritaties, teleurstellingen of afstand binnen een relatie kunnen invloed hebben op seksualiteit.

Aantrekkingskracht kan bovendien schommelen. Dat hoeft niet meteen te betekenen dat de liefde verdwenen is of dat een relatie niet meer goed is. Een langdurig prettig seksleven vraagt meestal niet alleen om aantrekkingskracht, maar ook om aandacht, toewijding, communicatie, tijd, veiligheid, nieuwsgierigheid en de bereidheid om te blijven ontdekken wat en wanneer voor jullie goed voelt.

Mythe 3: partners horen ongeveer evenveel zin in seks te hebben

Bijna geen twee mensen hebben altijd precies evenveel behoefte aan seks. Ook binnen één persoon kan seksueel verlangen van week tot week en zelfs van moment tot moment veranderen. Een verschil in verlangen is daarom geen bewijs dat er iets mis is.

Het wordt vooral lastig wanneer partners het verschil persoonlijk gaan maken. Degene die vaker seks wil, kan zich afgewezen of gefrustreerd voelen. Degene die minder vaak wil, kan druk, schuldgevoel of het gevoel tekort te schieten ervaren. Die druk kan vervolgens weer remmend werken op seksueel verlangen en opwinding.

Probeer daarom niet te bepalen wie van jullie ‘normaal’ is. Interessanter is de vraag hoe jullie met het verschil omgaan en wat jullie allebei nodig hebben om seksualiteit prettig te laten voelen.

Mythe 4: echte seks betekent penetratie

Ons traditionele seksuele script is opvallend beperkt: zoenen, strelen, genitale stimulatie, penetratie en bij voorkeur een orgasme. Penetratie wordt daarbij nogal eens gezien als het belangrijkste onderdeel of zelfs als het moment waarop de ‘echte seks’ begint.

Maar waarom zouden we alleen dat seks noemen? Tongzoenen, erotisch masseren, orale seks, masturbatie, samen fantaseren over seks, seksspeeltjes gebruiken en allerlei andere vormen van erotisch contact kunnen net zo goed echte seks zijn.

De nadruk op penetratie kan bovendien prestatiedruk veroorzaken bij mannen. En het is goed om te weten dat penetratie voor veel vrouwen niet de meest adequate manier is om een orgasme te krijgen. De glans van de clitoris speelt voor veel vrouwen namelijk een belangrijke rol bij seksueel plezier en klaarkomen. Wanneer penetratie pijn doet, is doorgaan omdat het ‘erbij hoort’ al helemaal geen goed uitgangspunt.

Seks wordt vaak fijner wanneer niet één handeling centraal staat, maar het wederzijds seksueel plezier.

Mythe 5: een orgasme betekent dat de seks goed was

Een orgasme kan heerlijk zijn, maar seks hoeft niet altijd tot een orgasme te leiden om waardevol of bevredigend te zijn.

Zodra klaarkomen het bewijs wordt dat de seks ‘gelukt’ is, ontstaat gemakkelijk prestatiedruk. Je kunt tijdens het vrijen gaan controleren: Kom ik al in de buurt? Duurt het te lang? Vindt mijn partner het vervelend? Juist dat voortdurend observeren en beoordelen kan je aandacht weghalen bij wat je op dat moment voelt.

Een orgasme is daarom geen doel op zich. Plezier, opwinding, intimiteit, speelsheid, ontspanning en je vrij voelen om aan te geven wat je wel en niet prettig vindt, zijn minstens zo belangrijk. Dat geldt ook voor de partner. Het is fijn om aandacht te hebben voor het plezier van de ander, maar je hoeft een orgasme niet te zien als bewijs dat jij het ‘goed hebt gedaan’.

Mythe 6: vaker seks is altijd beter

Hoe vaak hebben gelukkige stellen seks? Het is een begrijpelijke vraag, maar meestal niet de meest behulpzame. Een gemiddelde vertelt namelijk weinig over wat bij jou of jullie past. Hoe vaak mensen seks willen en hebben verschilt sterk en kan bovendien veranderen gedurende een relatie en in verschillende levensfasen.

Nederlandse cijfers laten mooi zien waarom vaker niet automatisch beter betekent. Uit de Monitor Seksuele Gezondheid 2023 van Rutgers blijkt dat 80% van de mensen erg geniet van seks en 75% tevreden is over de verbondenheid tijdens seks. Tegelijkertijd is 48% tevreden over hoe vaak zij seks hebben. Seksueel plezier, verbondenheid en frequentie zijn dus verschillende aspecten van een seksleven.

Twee mensen kunnen weinig seks hebben en daar allebei tevreden mee zijn. Een ander stel kan regelmatig seks hebben terwijl een van beiden die seks vooral ondergaat of er weinig plezier aan beleeft. Alleen tellen hoe vaak je seks hebt, zegt daarom verrassend weinig over de kwaliteit van je seksleven.

Vraag daarom liever: Zijn wij tevreden over ons seksleven? Voelt de seks voor ons allebei prettig, vrij en plezierig? Dat zegt veel meer dan een getal.

Mythe 7: een erectie of vochtig worden betekent dat je seks wilt

Een objectieve lichamelijke reactie en je subjectieve beleving zijn namelijk niet hetzelfde. Een penis kan een erectie krijgen zonder dat iemand bewust zin in seks ervaart. Andersom kan iemand zin hebben en zich opgewonden voelen terwijl een erectie uitblijft. Ook vochtig worden en wat iemand bewust voelt of wil, hoeven niet altijd gelijk op te gaan. Een lichamelijke reactie is bovendien nooit automatisch toestemming voor seks.

Dat onderscheid is belangrijk. Kijk niet alleen naar wat een lichaam doet, maar blijf voelen, communiceren en sensitief afstemmen. Vraag wat iemand prettig vindt en respecteer het wanneer iemand iets niet wil, wil vertragen of wil stoppen.

Mythe 8: goede seks draait om techniek

Natuurlijk kan het prettig zijn om te weten hoe lichamen werken en wat iemand fijn vindt. Maar er bestaat geen universele techniek waarmee je automatisch ‘goed in bed’ bent. Wat de ene persoon heerlijk vindt, kan voor een ander weinig doen of zelfs vervelend zijn. En wat iemand vandaag prettig vindt, hoeft dat volgende maand niet op precies dezelfde manier te zijn.

Wetenschappelijk onderzoek laat een duidelijke samenhang zien tussen communicatie en seksuele tevredenheid. Dat is eigenlijk heel logisch. Je kunt niet zomaar weten wat een ander prettig vindt en mensen verschillen enorm in hun voorkeuren.

Nieuwsgierigheid naar je partner is daarom vaak waardevoller dan een verzameling technieken. Kun je luisteren? Durf je te vragen wat prettig voelt? Kun je feedback ontvangen zonder die meteen als kritiek te ervaren? Kunnen jullie vertragen, lachen, iets anders proberen en stoppen? Goed vrijen doe je niet alleen met je lichaam. Je doet het ook met aandacht.

Mythe 9: als je ouder wordt, wordt seks vanzelf minder leuk

Het lichaam verandert gedurende het leven en daarmee kan ook seksualiteit veranderen. Dat is iets anders dan zeggen dat seks noodzakelijk minder plezierig wordt.

Ook hier geven Nederlandse cijfers een interessant perspectief. Volgens de Monitor Seksuele Gezondheid 2023 had ruim zeven op de tien volwassenen in het voorafgaande halfjaar seks met iemand. Het percentage mensen dat seks heeft neemt tussen 55 en 70 jaar wat af en vanaf 70 jaar sterker. Maar minder vaak seks hebben is niet hetzelfde als minder genieten van seks.

Ziekte, medicatie, hormonale veranderingen, erectieproblemen, vaginale veranderingen, pijn, verlies van een partner of verminderde mobiliteit kunnen invloed hebben. Tegelijkertijd kunnen andere dingen juist gunstiger worden. Sommige mensen kennen hun lichaam beter, durven gemakkelijker te communiceren, ervaren minder prestatiedruk of voelen meer vrijheid om seksualiteit op hun eigen manier vorm te geven.

Ouder worden kan betekenen dat seksualiteit verandert en soms vraagt om aanpassen en opnieuw ontdekken. Het hoeft geen afscheid van plezier, intimiteit en erotiek te betekenen.

Mythe 10: seksuele problemen betekenen dat er iets mis met je is

Erectieproblemen, pijn bij het vrijen, moeite met klaarkomen, verschil in verlangen, weinig zin in seks of moeite om opgewonden te raken komen veel voor. Toch schamen mensen zich er vaak voor en wachten ze soms lang voordat ze hulp zoeken.

Ook de Monitor Seksuele Gezondheid 2023 laat zien dat seksuele problemen bepaald niet uitzonderlijk zijn. Bij drie op de vijf mannen en ongeveer driekwart van de vrouwen kwam gedurende minimaal drie maanden ten minste één van de onderzochte seksuele problemen voor.

Wanneer je last hebt van een seksueel probleem, kan het helpend zijn om te onderzoeken wat jouw lichaam jou wil vertellen. Een seksueel probleem heeft zelden één eenvoudige oorzaak. Lichamelijke, psychologische, relationele en contextuele factoren kunnen elkaar beïnvloeden. Stress kan bijvoorbeeld opwinding remmen. Pijn kan angst voor een volgende seksuele ervaring veroorzaken. Een erectieprobleem kan leiden tot prestatiedruk, waardoor een volgende erectie juist moeilijker wordt.

Het goede nieuws is dat veel seksuele problemen goed te behandelen zijn. Soms geeft één gesprek al veel inzicht en rust. Soms past een langer traject beter.

Goede seks hoeft niet aan een norm te voldoen

Misschien is dat uiteindelijk de belangrijkste boodschap achter al deze mythes: je hoeft je seksleven niet langs een universele meetlat te leggen. Niet hoe vaak je seks hebt, niet hoe snel je opgewonden raakt, niet welke seksuele handelingen je doet en ook niet of je altijd een orgasme krijgt, bepaalt of jouw seksualiteit ‘goed’ is.

Veel belangrijker is of seksualiteit vrijwillig en prettig is, of er ruimte is voor ieders grenzen en wensen en of je kunt voelen en communiceren over wat bij jou en eventueel je partner past.

In mijn praktijk als seksuoloog NVVS spreek ik veel mensen die zijn gaan twijfelen aan zichzelf, hun lichaam of hun relatie. Goede informatie kan dan al veel rust geven. Wanneer je beter begrijpt hoe seksualiteit werkt, ontstaat er ruimte om hardnekkige overtuigingen los te laten en te onderzoeken wat voor jou wél prettig is.

Loop je tegen seksuele problemen aan of merk je dat bepaalde patronen steeds terugkomen? Je bent welkom voor een afspraak in mijn praktijk in Haarlem of Utrecht. Een consult kan ook via videobellen of telefonisch. Je kunt alleen komen, maar ook samen met je partner of partners.

Veelgestelde vragen over mythes over seks

Verder lezen in mijn gratis kennisbank

Lees ook mijn artikelen over:

• seksueel verlangen en het rem- en gaspedaal
• reacties van je lichaam na seksueel misbruik
• erectieproblemen
• pijn bij het vrijen
• kanker en seks
• daten in een lange relatie

En lees de Monitor Seksuele Gezondheid 2023 van Rutgers