Schaamhaar of pubishaar: scheren, laten staan en zelf kiezen
door Astrid Kremers · seksuoloog NVVS
Scheren, trimmen, waxen, laseren of gewoon laten groeien: wat mensen met hun schaamhaar doen, verschilt enorm. Toch kan het soms voelen alsof er maar één juiste keuze bestaat. Vooral vrouwen vertellen mij in mijn praktijk regelmatig dat zij het idee hebben dat hun genitaliën er verzorgd, glad en bijna perfect uit moeten zien. Maar wie bepaalt eigenlijk wat mooi, schoon of aantrekkelijk is? En waarom noemen we dit haar nog steeds schaamhaar? Het Parool ging hierover met mij in gesprek.
Zelf spreken we als seksuologen NVVS liever over pubishaar of genitale beharing. Het woord schaamhaar is ingeburgerd en daarom gebruik ik het soms ook in dit artikel, maar het woord schaam past niet bij de genitaliën. Net zoals we liever vulvalippen zeggen in plaats van schaamlippen. Genitaliën en lichaamsbeharing zijn normale onderdelen van ons lichaam. Daar hoeft geen schaamte aan gekoppeld te worden.
Samenvatting
- Pubishaar is normaal en heeft waarschijnlijk onder andere een beschermende functie.
- Veel, weinig of geen pubishaar is allemaal normaal.
- Pubishaar is niet vies en volledig ontharen is niet nodig voor een goede hygiëne.
- Scheren, trimmen, waxen, laseren of niets doen kan allemaal een persoonlijke keuze zijn.
- Vooral vrouwen krijgen te maken met hoge en gedetailleerde verwachtingen over hun uiterlijk, ook over hun genitaliën.
- Voor mij staat uiteindelijk seksuele en lichamelijke autonomie centraal: kunnen kiezen wat bij ú past.
Waarom hebben we schaamhaar?
Pubishaar ontstaat tijdens de puberteit onder invloed van hormonen en is een normaal onderdeel van een volwassen lichaam. Over de precieze evolutionaire functie weten we minder zeker dan soms wordt beweerd.
Waarschijnlijk heeft pubishaar onder andere een beschermende functie. Het vormt een laagje tussen kwetsbare huidoppervlakken en kan daardoor wrijving tijdens bewegen en seks verminderen. Er bestaan ook hypotheses over een functie bij het vasthouden en verspreiden van lichaamsgeuren, maar vooral rond menselijke feromonen worden soms stelliger uitspraken gedaan dan wetenschappelijk gerechtvaardigd zijn. Pubishaar is geen overbodige, vieze of afwijkende begroeiing. Het hoort bij het menselijk lichaam.
Is schaamhaar scheren ongezond?
Wie het prettig vindt om pubishaar te scheren, hoeft daar niet mee te stoppen. Er bestaat geen medische noodzaak om pubishaar te behouden, maar ook geen medische noodzaak om het te verwijderen.
Scheren, epileren en waxen kunnen wel huidklachten veroorzaken. Denk aan roodheid, jeuk, ingegroeide haren, ontstoken haarzakjes, schaafplekjes en kleine wondjes. Uit onderzoek blijkt dat dergelijke klachten niet uitzonderlijk zijn, zeker bij frequente of volledige ontharing.
Luister naar je lichaam
Ook je lichaam kan je helpen bepalen wat bij je past. Krijg je na waxen, scheren of trimmen steeds last van roodheid, jeuk, pijn, wondjes, ingegroeide haren of ontstoken haarzakjes? Dan geeft je lichaam een signaal dat deze manier van ontharen of verzorgen niet prettig is voor je huid.
Misschien helpt een andere methode, minder vaak ontharen of je pubishaar gewoon laten groeien. Je hoeft niet door te gaan met iets waar je lichaam telkens geïrriteerd op reageert, alleen omdat je vindt dat het zo hoort. Luister naar je lichaam en kies wat voor jou prettig voelt.
Is schaamhaar onhygiënisch?
Pubishaar is niet vies en kaal zijn is niet automatisch hygiënischer. Toch is juist hygiëne een veelgenoemde reden om pubishaar te verwijderen. Een schoonheidsnorm kan veranderen in een overtuiging over hygiëne. Wat we vaak zien, gaan we normaal vinden en wat we normaal vinden, kan vervolgens gaan voelen alsof het zo hóórt.
Een behaarde vulva of penis is echter niet minder schoon dan een geschoren vulva of penis. Gewone dagelijkse verzorging is voldoende. Pubishaar hoeft niet verwijderd te worden om goed voor je lichaam te zorgen.
Waarom verwijderen zoveel mensen hun schaamhaar?
Daar kunnen allerlei redenen voor zijn. Misschien vind je een gladde huid mooi. Misschien voelt getrimd haar prettig. Misschien verwijder je het voor het sporten, zwemkleding, orale seks of omdat je dat al jaren gewend bent. Misschien vindt je partner het aantrekkelijk.
Onderzoek laat eveneens een grote variatie aan motieven zien. Uiterlijk, comfort, ervaren hygiëne, seksualiteit en partnerwensen komen regelmatig terug.
Ik vind het belangrijk om daar niet meteen een waardeoordeel aan te verbinden. Een vrouw die al haar pubishaar verwijdert, is niet automatisch slachtoffer van een schoonheidsideaal. Een vrouw die alles laat groeien, is niet automatisch vrijer of geëmancipeerder. En voor mannen en mensen met andere genderidentiteiten geldt precies hetzelfde.
Waarom liggen de verwachtingen voor vrouwen zo hoog?
Lichaamsbeharing staat niet op zichzelf. Vrouwen krijgen van jongs af aan veel boodschappen over hoe een aantrekkelijk en verzorgd lichaam eruit zou moeten zien. De huid moet glad zijn, het gewicht passend, borsten moeten aan bepaalde verwachtingen voldoen, tekenen van veroudering worden bestreden en ook de vulva is steeds meer een lichaamsdeel geworden dat beoordeeld en vergeleken kan worden.
Onderzoek naar lichaamsbeeld laat zien dat uiterlijkheidsnormen voor vrouwen gemiddeld rigider en veelvuldiger zijn dan voor mannen. Ook worden vrouwen veelvuldig blootgesteld aan boodschappen die suggereren dat het ideale uiterlijk haalbaar is, als zij er maar voldoende in investeren.
Sociale media, reclame, films, pornografie en cosmetische industrieën kunnen daar invloed op hebben. Vrouwen kunnen daardoor sterk met hun uiterlijk bezig zijn: ziet mijn buik er goed uit, zijn mijn borsten mooi genoeg, is mijn huid glad genoeg en ziet mijn vulva eruit zoals een vulva eruit zou moeten zien?
Ook vulva’s hoeven niet aan een ideaalbeeld te voldoen
Het verwijderen van pubishaar maakt de genitaliën bovendien veel zichtbaarder. Daardoor worden de vulvalippen, clitoris en andere delen van de vulva letterlijk beter zichtbaar en daarmee soms ook gemakkelijker onderwerp van vergelijking.
Vulvalippen kunnen groot, klein, asymmetrisch, gerimpeld, donkerder of lichter zijn. Binnenste vulvalippen kunnen ruim buiten de buitenste vulvalippen uitsteken. Dat is allemaal normale anatomische variatie.
Toch is in westerse beeldvorming een vrij specifiek ideaal van vrouwelijke genitaliën ontstaan: glad, haarloos en met weinig zichtbare binnenste vulvalippen. Dat beeld botst met de veel grotere anatomische werkelijkheid.
Scheren vrouwen vaker dan mannen?
Normen rond lichaamsbeharing rusten sterker op vrouwen dan op mannen. Tegelijkertijd verandert er veel. Ook mannen trimmen, scheren en ontharen hun lichaam steeds vaker. En ook mannen zijn soms onzeker over hun lichaam en genitaliën.
Hulp bij onzekerheid over je lichaam of seksualiteit
Merk je dat onzekerheid over je lichaam, vulva, penis of uiterlijk invloed heeft op je seksualiteit? Vermijd je bijvoorbeeld naaktheid, vind je het moeilijk om bekeken of aangeraakt te worden of ben je tijdens seks vooral bezig met hoe je eruitziet?
Daar hoef je niet alleen mee te blijven rondlopen. In mijn praktijk help ik mensen om met meer realistische kennis, vertrouwen en vrijheid naar hun lichaam en seksualiteit te kijken. Als geregistreerd seksuoloog NVVS heb ik ruim 30 jaar ervaring in de GGZ en ziekenhuizen en 20 jaar een eigen seksuologiepraktijk. Je kunt alleen komen of samen met je partner of partners. Consulten zijn mogelijk in Utrecht en Haarlem en via videobellen of bellen. Er is geen wachtlijst. Neem gerust contact met mij op.
Veelgestelde vragen over schaamhaar en pubishaar
Ja. Pubishaar heeft waarschijnlijk onder andere een beschermende functie en kan wrijving rond de genitaliën verminderen. Over andere mogelijke evolutionaire functies bestaat minder zekerheid.
Nee. Pubishaar is een normaal onderdeel van het lichaam. Het verwijderen ervan is niet noodzakelijk voor een goede hygiëne.
Niet per definitie. Veel mensen scheren zonder grote problemen. Scheren, waxen en epileren kunnen wel jeuk, huidirritatie, kleine wondjes, ontstoken haarzakjes en ingegroeide haren veroorzaken.
Volledig ontharen komt veel voor, net als gedeeltelijk trimmen maar ook is het normaal om helemaal niets te verwijderen. Er bestaat geen seksuologische norm voor hoeveel pubishaar iemand zou moeten hebben.
Internationaal onderzoek laat zien dat vrouwen gemiddeld vaker pubishaar verwijderen dan mannen. Vooral op vrouwen rusten al lange tijd sterke maatschappelijke verwachtingen rond lichaamsbeharing en een verzorgd uiterlijk.
Veelgenoemde redenen zijn uiterlijk, comfort, een gevoel van reinheid, gewoonte, seksualiteit, zwemkleding en de voorkeur van een partner. Motieven verschillen sterk per persoon.
Er is geen keuze die seksuologisch beter is. Wat prettig voelt en bij je past, kan bovendien gedurende het leven veranderen. Zelf kunnen kiezen zonder schaamte of druk is belangrijker dan de hoeveelheid haar. Luister naar je lichaam
Astrid Kremers, seksuoloog NVVS
Astrid Kremers is geregistreerd seksuoloog NVVS en heeft ruim 30 jaar ervaring binnen de GGZ en ziekenhuizen en 20 jaar een eigen seksuologiepraktijk. Zij begeleidt volwassenen en partners bij vragen en problemen rond seksualiteit en relaties en wordt regelmatig gevraagd als deskundige in de media.
Over mij, media en afspraak maken.
Meer lezen: