Als een man in een heteroseksuele relatie in het geheim seksueel contact heeft met mannen

Over seksuele oriëntatie, vertrouwen en de vraag hoe je samen verder gaat

Wanneer een vrouw ontdekt dat haar man seksuele contacten met mannen heeft gehad, kan haar vertrouwde werkelijkheid plotseling wegvallen. Zij kan boos, verdrietig, bang of verward zijn en zich afvragen wat dit zegt over hun liefde, zijn seksuele identiteit en hun gezamenlijke leven. De man kan tegelijkertijd schaamte, opluchting, paniek en angst voelen om zijn partner, gezin, sociale omgeving en zijn seksuele contacten kwijt te raken. 

Voor beiden kan dit een intens en eenzaam moment zijn. In mijn praktijk zie ik veel stellen in deze situatie. U bent dus niet de enige en u hoeft niet meteen te weten hoe het verder moet. Er is vaak meer mogelijk dan in de eerste crisis voelbaar is. Ik heb ruime ervaring met mannen die seksueel contact hebben met mannen en ik begeleid veel stellen die na een ontdekking zoeken naar houvast.

Is mijn man biseksueel of homoseksueel?

Het is heel begrijpelijk dat de vrouwelijke partner wil weten wat de seksuele identiteit is van haar man. Alleen uit seksueel gedrag kan niet met zekerheid worden afgeleid hoe iemand zijn seksuele oriëntatie beleeft. In de seksuologie onderscheiden we seksuele aantrekking, fantasieën, gedrag, verliefdheid en de woorden waarmee iemand zichzelf beschrijft. Deze onderdelen kunnen samenvallen, maar dat hoeft niet. Een man kan zich aangetrokken voelen tot vrouwen en mannen en zichzelf biseksueel noemen. Een andere man heeft seks met mannen en blijft zichzelf heteroseksueel noemen. Weer een ander ontdekt gaandeweg dat homoseksueel beter past of wil helemaal geen label gebruiken. Achter ieder van deze mogelijkheden zit een persoonlijk verhaal dat tijd en ruimte verdient.

Na de ontdekking kan de vraag heel dringend voelen: wie is mijn partner werkelijk en wat betekent dit voor ons? Het is begrijpelijk dat de partner naar een duidelijk antwoord verlangt. Toch is dat antwoord er niet altijd meteen. Seksuele identiteit kan zich ook op volwassen leeftijd verder ontwikkelen. Dat betekent niet dat alles willekeurig is of dat een man zijn liefde voor een vrouw heeft gespeeld. Het kan betekenen dat hij woorden zoekt voor gevoelens die er misschien al langer waren of die hij zelf nog niet goed begreep. Druk om onmiddellijk te kiezen tussen hetero, bi of homo vergroot meestal de spanning. Vertraag waar dat kan en probeer oprecht naar elkaar te luisteren, ook als nog niet alles duidelijk is.

Biseksualiteit en vreemdgaan zijn niet hetzelfde

Biseksualiteit zegt niets over iemands vermogen om lief te hebben of trouw te zijn. Een biseksuele man kan monogaam leven. Ook heteroseksuele en homoseksuele mensen kunnen afspraken binnen hun relatie overschrijden. Wat voor de partner vaak het pijnlijkst is, is niet de aantrekking tot mannen op zichzelf, maar dat seksuele contacten in het geheim hebben plaatsgevonden en dat belangrijke informatie is verzwegen. Ook zorgen over de eigen gezondheid doordat de man onbeschermde seks heeft gehad kunnen onrust geven.

Het helpt om seksuele oriëntatie en de vertrouwensbreuk zorgvuldig van elkaar te onderscheiden. De man hoeft zich niet te schamen voor zijn aantrekking of te verdedigen tegen het idee dat zijn oriëntatie verkeerd is. De vrouw hoeft haar verdriet, boosheid of onzekerheid niet kleiner te maken uit angst dat zij anders onverdraagzaam lijkt. Misschien heeft de man jarenlang geworsteld met gevoelens waarvoor hij geen ruimte durfde te nemen. Misschien voelt de partner dat de grond onder haar bestaan is weggevallen. Beide verhalen verdienen een luisterend oor. Er kan begrip ontstaan voor schaamte, angst en innerlijke strijd terwijl er ook eerlijk wordt gekeken naar gemaakte keuzes en de gevolgen daarvan.

De crisis na de ontdekking

Een ontdekking kan voelen als een diepe relationele verwonding. De partner kan zich afvragen wat nog waar is, dezelfde vragen blijven stellen of behoefte hebben om eindeloos te controleren. Beelden en gedachten kunnen zich opdringen, ook wanneer zij daar juist vanaf wil. De man kan uit schaamte, angst of machteloosheid dichtklappen, details kleiner maken of vooral vooruit willen. Dit zijn vaak pogingen om grip te krijgen op een situatie die voor beiden overweldigend is. Toch kunnen ze elkaar onbedoeld verder uit elkaar duwen: hoe meer de één naar zekerheid zoekt, hoe meer de ander zich terugtrekt en hoe onveiliger beiden zich voelen.

In Emotionally Focused Therapy, EFT, vertraag ik dit patroon. We kijken niet alleen naar wat partners zeggen of doen, maar ook naar wat daaronder voelbaar is. Onder boosheid zit vaak angst om de ander kwijt te raken, vernedering of een diep gevoel niet voldoende te zijn. Onder terugtrekken kunnen schaamte, machteloosheid en angst voor afwijzing zitten. Wanneer deze kwetsbare gevoelens voorzichtig gedeeld kunnen worden, ontstaat er vaak meer begrip en verbinding. Dat neemt de pijn niet ineens weg, maar het kan wel een begin zijn van herstel.

Wat helpt in de eerste periode

In de eerste paniek hoeft u geen definitieve beslissing over uw relatie te nemen. Vertragen kan juist helpen. Zoek eerst naar tijdelijke afspraken die rust en veiligheid geven. Het kan bijvoorbeeld helpend zijn om seksuele contacten met anderen voorlopig te pauzeren of eerlijk te bespreken wat op dit moment wel en niet haalbaar is. De partner heeft voldoende openheid nodig om haar eigen keuzes te kunnen maken. Tegelijk hoeven expliciete seksuele details die later moeilijk uit het hoofd verdwijnen niet altijd gedeeld te worden. Bespreek samen welke informatie nodig is, wanneer u daarover praat en hoeveel ieder op dat moment kan verdragen.

Het is ook belangrijk om aandacht te hebben voor uw beider lichamelijke gezondheid. Bespreek met de huisarts of GGD of soa-onderzoek nodig is. Het actuele Nederlandse testbeleid kijkt naar de seksuele handelingen, de lichaamslocaties, het gebruik van bescherming en het moment van het contact en naar iemands seksuele identiteit. Soms zijn testen van urine, keel of anus en bloedonderzoek nodig. Tot er voldoende duidelijkheid is, kunt u samen besluiten bepaalde seksuele handelingen uit te stellen of bescherming te gebruiken. Zo zorgt u zorgvuldig voor uzelf en voor elkaar.

Bij elkaar blijven of uit elkaar gaan

U hoeft niet meteen te weten of u bij elkaar wilt blijven of uit elkaar wilt gaan. Er bestaat geen test die voorspelt welke keuze goed zal uitpakken. Samenblijven is geen bewijs van meer liefde en uit elkaar gaan is geen mislukking. Het gaat erom of er ruimte kan ontstaan voor eerlijkheid, verdriet, verantwoordelijkheid en de wensen van beiden. Is er nog liefde en respect? Kan de man aanwezig blijven bij de pijn van zijn partner? Kan de partner vrij onderzoeken wat zij nodig heeft zonder onder druk te worden gezet? Soms vinden stellen elkaar opnieuw. Soms wordt gaandeweg duidelijk dat hun behoeften niet meer bij elkaar passen. Ook een zorgvuldige scheiding kan een liefdevolle keuze zijn.

Het kan rust geven om tijdelijke besluiten te onderscheiden van keuzes voor de langere termijn. Misschien besluit u eerst een aantal weken niets definitiefs te doen. Wat nu draaglijk of aantrekkelijk voelt, kan later veranderen. Dat geldt voor beiden. Volledige zekerheid bestaat niet, ook niet in een monogame relatie. Wel kunt u leren om onzekerheid samen te dragen, opnieuw af te stemmen en elkaar te vertellen wat u op dat moment nodig heeft.

Samen nieuwe afspraken maken over seksualiteit

Samenblijven betekent niet automatisch dat de man seksuele contacten met mannen kan hebben. Het betekent ook niet dat hij zijn gevoelens moet ontkennen. Gevoelens en gedrag zijn niet hetzelfde. Sommige stellen kiezen opnieuw en bewust voor monogamie. Anderen onderzoeken een vorm van consensuele non-monogamie, alleen online contact, samen erotisch contact met anderen, een tijdelijke pas op de plaats of een andere vorm die bij hen past. Er zijn veel meer mogelijkheden dan de labels open of gesloten relatie doen vermoeden. U hoeft geen keuze te maken die niet werkelijk goed voelt.

Consensuele non-monogamie kan alleen een passende vorm zijn wanneer beide partners in vrijheid kunnen instemmen. Toestemmen uit angst de ander kwijt te raken kan later veel pijn, jaloezie of verwijdering geven. Neem daarom de tijd om te voelen wat er vanbinnen gebeurt en blijf daar samen over praten. Afspraken mogen concreet zijn om misverstanden te voorkomen en moeten ook kunnen veranderen wanneer een van beiden iets anders ervaart. Bespreek bijvoorbeeld:

• met wie contact mogelijk is en of bekenden, ex-partners of gezamenlijke vrienden daarbuiten vallen
• wat online en lichamelijk wel of niet past, inclusief chatten, datingapps, zoenen, orale seks en anale seks
• waar, wanneer en hoe vaak contact kan plaatsvinden en hoeveel tijd of geld dit mag kosten
• welke informatie vooraf of achteraf wordt gedeeld en welke details juist privé blijven
• welke afspraken gelden voor condooms, PrEP, vaccinaties en soa-onderzoek
• hoe een van beiden kan vertragen, pauzeren of terugkomen op eerdere toestemming

Geen enkele afspraak kan alle jaloezie, twijfel of verandering voorkomen. Dat hoeft ook niet te betekenen dat u het verkeerd doet. Gevoelens geven waardevolle informatie over wat veilig voelt en waar meer aandacht nodig is. Blijf daarom communiceren, sensitief afstemmen en doen wat voor beiden goed voelt. Een afspraak van vandaag is geen eeuwige toestemming. U mag voelen, opnieuw overleggen of op een eerdere keuze terugkomen.

Wat vertelt u de kinderen en anderen

Kinderen voelen vaak meer dan volwassenen denken. Zij hebben vooral behoefte aan veiligheid, voorspelbaarheid en de geruststelling dat zij geen oorzaak zijn van de spanning. Ze hoeven geen volwassen seksuele details te horen en hoeven ook geen vertrouwenspersoon of boodschapper tussen hun ouders te worden. Wat u vertelt hangt af van hun leeftijd en ontwikkelingsniveau, wat zij hebben gemerkt en welke veranderingen er voor hen komen. Een eenvoudige boodschap kan zijn dat papa en mama iets moeilijks meemaken in hun relatie, daar hulp bij zoeken en allebei van de kinderen blijven houden. U hoeft pas meer te vertellen wanneer dat nodig en passend voelt.

Of u de biseksualiteit van de man met kinderen, familie of vrienden deelt, vraagt om zorgvuldige en liefdevolle afstemming. Zijn coming-out is persoonlijk. Tegelijk heeft de partner steun nodig en hoeft zij dit niet volledig alleen te dragen. Zoek samen naar één of enkele betrouwbare mensen bij wie zij haar verhaal veilig kwijt kan en die niet direct oordelen of partij kiezen. Naarmate kinderen ouder zijn of de identiteit zichtbaarder deel wordt van het gezinsleven, kan meer openheid passend zijn. U hoeft ook hierover niet alles tijdens de eerste crisis te beslissen.

Wanneer speelt compulsief seksueel gedrag

Seksuele contacten met mannen zijn op zichzelf geen teken van seksverslaving. Ook veel contacten, sterke verlangens of schaamte bewijzen dat niet. Soms is er wel sprake van een patroon waarin iemand steeds opnieuw de controle verliest en doorgaat terwijl het gedrag duidelijke schade veroorzaakt. We noemen dit compulsief seksueel gedrag of seksverslaving. Het is belangrijk om dit zorgvuldig te onderzoeken zonder de biseksualiteit of de persoon zelf tot probleem te maken.

Wanneer controleverlies mogelijk een rol speelt, onderzoek ik met aandacht en zonder oordeel welke functie het seksuele gedrag heeft gekregen. Met de methode van het Vat van Zelfwaardering kunnen we in beeld brengen wat iemands gevoel van eigenwaarde voedt, waar het vat leegloopt en of seksuele bevestiging een snelle maar tijdelijke manier is geworden om schaamte, leegte, spanning of afwijzing te verzachten. Vaak ontstaat dan meer begrip voor het patroon en worden andere manieren zichtbaar om voor zichzelf te zorgen. Vanuit dat begrip kan iemand verantwoordelijkheid nemen, stap voor stap andere keuzes leren maken en de zelfwaardering leren vergroten.

Hulp voor beide partners

Deze situatie raakt veel tegelijk: identiteit, vertrouwen, seksualiteit, gezondheid, ouderschap en de toekomst van de relatie. Het is begrijpelijk wanneer u door alle gevoelens en vragen niet meer goed weet waar u moet beginnen. U hoeft dit niet alleen uit te zoeken. Ik heb ruime ervaring met mannen die hun gevoelens of contacten met mannen in het geheim hebben vormgegeven en met hun vrouwelijke partners die na een ontdekking zoeken naar houvast. Bij mij is ruimte voor beide verhalen. Ik luister zonder oordeel, erken de pijn en schaamte die er kunnen zijn en help u om met meer rust te onderzoeken wat voor ieder van u belangrijk is.

Gesprekken kunnen alleen, samen of afwisselend alleen en samen plaatsvinden. In mijn praktijk in Utrecht en Haarlem en via videobellen of bellen onderzoeken we wat er is gebeurd, wat ieder voelt en nodig heeft en welke keuzes nu passend zijn. Soms geeft één gesprek al rust en richting. Vaak is een langer traject nodig om vertrouwen en verbinding te herstellen of zorgvuldig uit elkaar te gaan. Wilt u hierover vertrouwelijk praten? Maak dan een afspraak met mij. Er is geen wachtlijst.

Veelgestelde vragen

Lees ook:

• Moet je altijd samen naar een seksuoloog?
• In vertrouwen praten over vreemdgaan
• Relationele en seksuele diversiteit en liefdevolle verkenning
• EFT-relatietherapie en seksuologie bij seksuele problemen