Vulvakanker en seksualiteit: intimiteit en seksueel plezier tijdens en na behandeling
door Astrid Kremers · seksuoloog NVVS
Vulvakanker kan je raken op een heel persoonlijke plek. Misschien vraag je je af of aanraken nog prettig zal zijn, of je nog kunt klaarkomen of hoe een partner op je veranderde lichaam reageert. Ook als overleven en herstellen vooropstaan, verdienen deze vragen aandacht. Je hoeft je verdriet niet kleiner te maken omdat je blij zou moeten zijn dat je behandeld wordt. Er kan ruimte zijn voor verlies én voor nieuwe mogelijkheden voor intimiteit en seksueel plezier.
Samenvatting
- Vulvakanker en de behandeling kunnen gevoel, lichaamsbeeld, verlangen en seksueel plezier veranderen.
- Ook als de clitorisglans wordt verwijderd, is een orgasme niet bij voorbaat uitgesloten.
- Het is belangrijk dat aanraking, masturberen en partnerseks aansluiten bij jouw herstel, wensen en grenzen.
- Pijn hoef je niet te verdragen. Medische en seksuologische hulp door een seksuoloog NVVS kunnen elkaar aanvullen.
Wat verandert er door vulvakanker?
Vulvakanker, ook schaamlipkanker genoemd, ontstaat aan de uitwendige geslachtsdelen. Welke gevolgen je ervaart, hangt onder meer af van de plaats van de tumor, de uitgebreidheid van de operatie en eventuele bestraling. Vulvalippen kunnen gedeeltelijk worden verwijderd en soms is een operatie aan de clitoris nodig.
Littekenweefsel, veranderde gevoeligheid, pijn of een nauwere vagina-ingang kunnen seksualiteit beïnvloeden. Ook vermoeidheid, spanning en angst voor terugkeer van de ziekte kunnen meespelen.
Je kunt je vervreemd voelen van je vulva of moeite hebben om ernaar te kijken. Misschien mis je hoe je lichaam vroeger voelde. Je hoeft je veranderde lichaam niet meteen mooi te vinden of te accepteren. Wennen mag tijd kosten.
Voor, tijdens en na de behandeling
Ik adviseer je om vóór de behandeling te vragen wat er precies wordt weggehaald of bestraald en wat dit mogelijk betekent voor gevoel, opwinding en orgasme. Bespreek gerust ook wat seksualiteit voor jou belangrijk maakt, zodat je behandelteam daar rekening mee kan houden waar dat medisch mogelijk is.
Tijdens behandeling en wondherstel kan de behoefte aan seks verdwijnen, blijven of wisselen. Vraag je behandelteam welke aanraking veilig is en wanneer je het behandelde gebied weer mag belasten. Er bestaat geen hersteltermijn die voor iedereen past. Nabijheid kan ondertussen ook bestaan uit samen liggen, zoenen of masseren.
Na de behandeling is je seksleven meestal niet meteen terug te zijn. Maar wanneer genezing niet meer mogelijk is, kunnen aanraking en erotiek nog steeds betekenis hebben. Jouw comfort en wensen zijn daarbij leidend.
Kun je nog een orgasme krijgen als de clitorisglans is verwijderd?
De zichtbare clitorisglans is onderdeel van een groter orgaan dat grotendeels inwendig ligt. Verwijdering van de glans betekent niet automatisch dat de hele clitoris is verwijderd. Vraag je arts welke delen en zenuwen behouden zijn gebleven.
Een operatie kan klaarkomen moeilijker maken, anders laten voelen of onmogelijk maken. Toch is een orgasme na verwijdering van de glans, en ook na uitgebreidere verwijdering, niet bij voorbaat uitgesloten. Orgasme ontstaat door een samenspel van hersenen, zenuwen, lichamelijke prikkels en seksuele beleving. Sommige mensen ervaren een orgasme door andere aanraking, bijvoorbeeld van borsten of andere gevoelige plekken, of door fantasie.
Masturberen kan, zodra dat medisch veilig is, helpen om zonder afstemming met een ander te ontdekken wat je voelt. Misschien passen een andere plek, zachtere druk of een ander ritme beter. Je hoeft daarbij niet te testen of je het nog kunt. Plezier mag ook waardevol zijn zonder orgasme.
Pijn en penetratieseks
Pijn kan samenhangen met wondherstel, littekens, huidproblemen, zenuwpijn, atrofie of gespannen bekkenbodemspieren. Angst voor pijn kan de spanning versterken, maar dat maakt de pijn niet ingebeeld. Laat klachten beoordelen en ga niet door pijn heen vrijen. Ik adviseer je bij nieuwe wondjes, bloedverlies of toenemende pijn contact op te nemen met je behandelteam.
Penetratie met een penis, vingers of speeltje is geen noodzakelijke stap in herstel. Wil je het wel, bespreek dan wanneer dit veilig kan. Ontspanning, voldoende opwinding en eventueel een ongeparfumeerd glijmiddel kunnen helpen, maar lossen niet iedere oorzaak van pijn op. Soms zijn medische behandeling of bekkenfysiotherapie nodig. Pelottes zijn alleen passend als daar een individuele indicatie en goede begeleiding voor zijn.
Intimiteit met een partner of als je single bent
Een mannelijke of vrouwelijke partner kan bang zijn je pijn te doen of niet weten hoe toenadering welkom is. Daardoor kunnen jullie aanraking gaan vermijden terwijl jullie die juist missen. Spreek bijvoorbeeld af dat knuffelen nergens toe hoeft te leiden en vertel welke aanraking vandaag prettig voelt. Ook je partner mag gevoelens hebben, zonder dat jij seks hoeft te hebben om de ander gerust te stellen.
Ben je single, dan zijn jouw vragen over seksualiteit natuurlijk ook belangrijk. Misschien wil je masturberen, daten of nadenken over hoe je een nieuwe partner vertelt over je behandeling. Je bepaalt zelf wanneer je iets deelt.
Hulp bij vulvakanker en seksualiteit
Als seksuoloog NVVS help ik je om te onderzoeken wat je mist, wat pijn of spanning geeft en waar ruimte zit voor prettig contact. Je kunt alleen komen of met je partner, in mijn praktijk in Utrecht of Haarlem, via videobellen of telefonisch. We stemmen de begeleiding af op jouw medische situatie. Je bent welkom om een afspraak met mij, Astrid Kremers, te maken via mijn contactformulier. Voor herkenning en lotgenotencontact kun je ook terecht bij Olijf.
Veelgestelde vragen over vulvakanker en seksualiteit
Vraag je behandelteam wat veilig is na jouw behandeling. Wondgenezing en huidherstel verschillen. Intimiteit zonder contact met het behandelde gebied kan soms eerder passend zijn dan genitale aanraking of penetratie.
Nee, vulvakanker is niet besmettelijk. HPV kan bij sommige vormen een rol spelen en is wel overdraagbaar. Dat is iets anders dan kanker overdragen. Bespreek eventuele vragen met je arts.
Je hoeft geen seks te willen. Mis je je verlangen of geeft het spanning, dan kunnen we samen onderzoeken welke lichamelijke, emotionele of relationele factoren meespelen.