Seksuele problemen: oorzaken en oplossingen bij pijn bij het vrijen, vaginisme, erectieproblemen en orgasmeproblemen
door Astrid Kremers · seksuoloog NVVS
Graag stel ik mij aan je voor. Ik ben seksuoloog NVVS Astrid Kremers. Veel mensen zoeken hulp bij mij vanwege seksuele problemen zoals pijn bij het vrijen, vaginisme, erectieproblemen, orgasmeproblemen, geen zin in seks of de impact van vreemdgaan en affaire(s).
Vaak ontstaat er dan angst, schaamte of prestatiedruk waardoor je hoofd aan gaat en je lichaam juist minder meewerkt. Het goede nieuws is dat seksuele klachten meestal goed te begrijpen zijn en veel kansen liggen. Met heldere uitleg, persoonlijke afstemming en stap voor stap opbouw kunnen seksuele problemen gelukkig bijna altijd opgelost worden.
Samenvatting
- Seksuele problemen komen veel voor en kunnen iedereen treffen, ongeacht leeftijd, gender, seksuele oriëntatie of relatievorm.
- Veelvoorkomende klachten zijn onder andere pijn bij het vrijen, vaginisme, erectieproblemen, orgasmeproblemen en problemen met seksuele opwinding.
- Een seksuele klacht heeft zelden één duidelijke oorzaak. Lichamelijke, psychologische, relationele en contextuele factoren kunnen elkaar beïnvloeden.
- Stress, prestatiedruk, angst, negatieve gedachten en eerdere ervaringen kunnen seksuele klachten veroorzaken of in stand houden.
- Ook lichamelijke aandoeningen, hormonale veranderingen, medicatie, leefstijl en veranderingen in een relatie kunnen invloed hebben op seksueel functioneren.
- Blijf niet doorgaan met seks die pijn doet of onprettig voelt. Daarmee kan een negatieve koppeling met seksualiteit ontstaan en kunnen klachten juist sterker worden.
- Seksueel functioneren is geen prestatie. Minder druk, meer aandacht voor wat prettig voelt en een bredere kijk op seksualiteit kunnen helpen om weer ruimte te maken voor plezier.
- Blijven seksuele klachten bestaan of hebben ze invloed op je welzijn of relatie? Een seksuoloog NVVS kan helpen om de mogelijke oorzaken in kaart te brengen en te onderzoeken welke aanpak bij jou past.
Oorzaken en oplossingen seksuele problemen
Het is belangrijk om te weten: seksuele klachten komen vaak voor. Ze ontstaan meestal door een combinatie van remmende factoren zoals stress, vermoeidheid, relatie spanning, pijn, hormonale veranderingen, leefstijl en bijwerkingen van medicatie.
Minstens zo belangrijk is dat er vaak te weinig stimulerende factoren zijn, het gaspedaal krijgt onvoldoende voeding. Denk aan emotionele veiligheid en verbinding, ontspanning en tijd, privacy, speelsheid en erotiek, positieve verwachtingen, adequate seksuele prikkels en het gevoel dat er niets moet.
Verlangen en opwinding zijn geen vaste eigenschap, ze ontstaan telkens opnieuw in de context en de stimulatie. Als je begrijpt wat jou remt en wat jou stimuleert, ontdek je vaak dat er meer invloed is dan je dacht.
Dat betekent ook dat er vaak meerdere ingangen zijn om het te verbeteren. Je hoeft het niet alleen te doen en er is altijd hoop. Hieronder leg ik uit welke klachten ik vaak hoor en wat mensen daar meestal mee bedoelen.
Pijn bij het vrijen
Met pijn bij het vrijen bedoel ik pijn tijdens of na seksuele aanraking of penetratie. De pijn kan oppervlakkig zitten bij de ingang of dieper in de vagina. De pijn kan branderig zijn, stekend of zeurend. Pijn kan te maken hebben met droogte, irritatie, ontsteking, littekenweefsel, huidaandoeningen, endometriose, verhoogde gevoeligheid van zenuwen, spanning in de bekkenbodem of een patroon van angst anticipatie en aanspanning.
Wat ik vaak zie: als seks pijn doet gaat je lichaam het verwachten. Je spant je bekkenbodemspieren onbewust aan, de opwinding wordt minder en daardoor doet het sneller pijn.
Vaginisme
Vaginisme betekent dat de spieren rond de vaginale ingang zich onbewust aanspannen bij poging tot penetratie of soms al bij de gedachte eraan. Daardoor kan penetratie pijnlijk zijn of niet lukken. We zien dit als een penetratiefobie: je systeem reageert met bescherming en vermijding omdat het gevaar verwacht, ook als jij rationeel wil.
Het kan primair zijn, dan is penetratie eigenlijk nooit goed gelukt, of secundair, dan is het later ontstaan na bijvoorbeeld pijn, stress, een bevalling of een medische ingreep. Het kan ook situatief zijn, alleen in bepaalde omstandigheden, of gegeneraliseerd, bijna altijd.
Erectieprobleem
Een erectieprobleem betekent dat het moeilijk is om een erectie te krijgen of te behouden die stevig genoeg voelt voor de seks die je wil. Het kan situationeel zijn en wisselen per context of periode, of het kan meer constant aanwezig zijn. Factoren die vaak meespelen zijn stress, prestatiedruk, faalangst, vermoeidheid, afleiding en relatie spanning.
Als erectieproblemen ook optreden bij masturbatie en er weinig tot geen nachtelijke of ochtenderecties zijn, kan er sprake zijn van een lichamelijke oorzaak. Denk aan cardiovasculaire problemen zoals vaatvernauwing, diabetes, neurologische factoren, laag testosteron of bijwerkingen van medicatie. Alleen in dat geval is het verstandig dit ook medisch te laten beoordelen.
Opwindingsprobleem
Een opwindingsprobleem betekent dat opwinding niet op gang komt of wegvalt, lichamelijk of mentaal of allebei. Lichamelijk kan het gaan om minder genitale sensaties zoals minder lubricatie of minder erectie. Mentaal kan het voelen alsof lichaam wel reageert maar het gevoel van geilheid uitblijft. Opwinding is context en stimulatie gevoelig: veiligheid, ontspanning, tijd en adequate seksuele prikkels zijn vaak bepalend.
Orgasmeprobleem
Met een orgasmeprobleem bedoel ik dat klaarkomen later of sneller komt dan gewenst of uitblijft, terwijl er wel opwinding en stimulatie is. Dit kan altijd zo geweest zijn of later ontstaan. Veelvoorkomende invloeden zijn prestatiedruk, te veel focus op moeten klaarkomen, te veel focus op jezelf (ontbreken solofase), schaamte, pijn, vermoeidheid, depressieve klachten en bijwerkingen van medicatie.
Voortijdige ejaculatie
Voortijdige ejaculatie betekent dat iemand sneller klaarkomt dan hij wil en dat dit herhaaldelijk gebeurt en stress of frustratie geeft. Het kan al vanaf het begin bestaan of later ontstaan. Factoren die vaak meespelen zijn spanning, haast, prestatiedruk en conditionering.
Het gaat niet alleen gaat om tijd maar ook om het gevoel controle en vooral om lijdensdruk: het gevoel dat je de zaadlozing niet goed kunt uitstellen en dat dit persoonlijk of in de relatie last geeft. Bij de primaire vorm gebeurt het vrijwel vanaf de eerste seksuele ervaringen. Bij de secundaire vorm ontstaat het na een periode waarin het eerder wel naar wens ging. In veel definities wordt genoemd dat de zaadlozing meestal vóór of binnen ongeveer één minuut na penetratie optreedt.
Onzekerheid, faalangst en prestatiedruk
Dit is het patroon waarbij seks een prestatie wordt. Je gaat controleren of het lukt, of je het goed doet en of de ander tevreden is. Daardoor verschuift aandacht van voelen naar presteren. Het lichaam reageert dan vaak met minder opwinding, sneller wegvallen van erectie, minder lubricatie (vochtig worden) en minder seksueel plezier. Vermijden kan dan logisch voelen maar vergroot de spanning vaak.
Geen zin in seks of aversie
Geen zin in seks betekent dat de motivatie laag is. Dat kan tijdelijk zijn of langer aanhouden. Aversie betekent dat seks spanning of afkeer oproept en dat je lichaam als het ware nee zegt. Dat kan ontstaan wanneer grenzen te vaak zijn overschreden, wanneer seks pijn deed, wanneer er druk was of wanneer ervaringen onveilig waren. Autonomie is hierbij essentieel: jij bepaalt wat je wel en niet wil en dat mag per dag verschillen.
Verschil in verlangen
Verschil in verlangen betekent dat partners niet dezelfde behoefte aan seks hebben. Dat is heel normaal. Het wordt moeilijk wanneer het verschil voelt als afwijzing of tekort. Dan zie je vaak een patroon waarbij de ene meer gaat vragen en de ander meer gaat vermijden.
Vreemdgaan en affaire(s)
Vreemdgaan of een affaire betekent seksuele of emotionele betrokkenheid buiten de afspraken van jullie relatie oftewel buiten het zogenoemde relatiecontract. De pijn zit meestal niet alleen in seks maar in geheimhouding en liegen en verlies van veiligheid. Seks kan daarna blokkeren of juist verwarrend worden.
Seksuele problemen door medicatie of middelen
Sommige medicijnen en middelen kunnen invloed hebben op verlangen, opwinding, orgasme en ejaculatie. Antidepressiva, vooral SSRI’s, zijn bekend om seksuele bijwerkingen zoals moeilijker klaarkomen of minder opwinding. Ook alcohol en drugs kunnen seksuele respons verstoren.
Afspraak maken
Als je jezelf herkent in een of meer van deze klachten, weet dan dat je niet de enige bent. In mijn praktijk zie ik hoe vaak het al helpt als je begrijpt wat er speelt en je weer kansen ziet. Wil je begeleiding die past bij jou en jouw eventuele relatie, maak dan gerust een afspraak met mij. Een afspraak kan je makkelijk maken door mij te bellen op 0610797061 of door het contactformulier in te vullen: https://sexuoloog.nl/contact/
Veelgestelde vragen over seksuele problemen
Veelvoorkomende seksuele problemen zijn onder andere pijn bij het vrijen, vaginisme, erectieproblemen, moeite met seksuele opwinding en orgasmeproblemen. Klachten kunnen tijdelijk zijn, maar ook langere tijd blijven bestaan en invloed hebben op je zelfvertrouwen, seksualiteit en relatie.
Meestal is er niet één oorzaak. Lichamelijke, psychologische en relationele factoren kunnen tegelijkertijd een rol spelen. Denk aan ziekte, medicatie en hormonale veranderingen, maar ook aan stress, angst, prestatiedruk, negatieve gedachten, eerdere ervaringen en problemen binnen de relatie.
Blijf niet doorgaan met seksuele handelingen die pijn doen. Pijn is een signaal om serieus te nemen. Wanneer je doorgaat ondanks de pijn, kan je lichaam seks steeds sterker gaan associëren met pijn en spanning. Bij aanhoudende pijn is het belangrijk om te onderzoeken wat de oorzaak is en passende hulp te zoeken.
Bij vaginisme spannen de spieren rondom de vagina zich onwillekeurig aan wanneer penetratie wordt geprobeerd of verwacht. Daardoor kan penetratie moeilijk, pijnlijk of onmogelijk zijn. Angst voor pijn en eerdere negatieve ervaringen kunnen daarbij een rol spelen. Vaginisme is behandelbaar.
Een erectie is afhankelijk van veel verschillende factoren. Stress, vermoeidheid, prestatiedruk, angst, lichamelijke aandoeningen, medicatie, leefstijl en de situatie waarin seks plaatsvindt kunnen allemaal invloed hebben. Juist de angst dat een erectie niet zal lukken, kan extra spanning veroorzaken en het probleem versterken.
Een orgasme ontstaat niet door simpelweg voldoende je best te doen. Onder andere stimulatie, seksuele opwinding, aandacht, kennis van je eigen lichaam, spanning, medicatie, eerdere ervaringen en prestatiedruk kunnen invloed hebben. Ook hier geldt dat harder proberen soms juist averechts werkt.
Ja. Wanneer je tijdens seks vooral bezig bent met vragen als ‘Doe ik het goed?’, ‘Blijft mijn erectie wel?’ of ‘Waarom kom ik nog niet klaar?’, verschuift je aandacht van plezierige seksuele prikkels naar controleren en presteren. Dat kan seksuele opwinding juist moeilijker maken.
Dat hangt af van de klacht en de oorzaak. Een tijdelijk seksueel probleem hoeft niet meteen reden tot zorgen te zijn. Wanneer een klacht blijft terugkomen, spanning veroorzaakt, seks wordt vermeden of invloed heeft op je relatie en welzijn, is het verstandig om te onderzoeken wat er speelt.
Zoek hulp wanneer een seksuele klacht blijft bestaan, pijn veroorzaakt, je onzeker maakt, tot vermijding van seksualiteit leidt of problemen binnen je relatie geeft. Bij lichamelijke klachten kan medisch onderzoek belangrijk zijn. Afhankelijk van de situatie kunnen medische en seksuologische begeleiding elkaar aanvullen.
Ja. Een seksuoloog NVVS kan samen met jou onderzoeken welke lichamelijke, psychologische, seksuele en relationele factoren een rol spelen. Afhankelijk van de klacht kan er aandacht zijn voor bijvoorbeeld pijn, opwinding, gedachten, prestatiedruk, verwachtingen, eerdere ervaringen en de relatie. Het doel is niet om te ‘presteren’, maar om seksualiteit weer prettiger, veiliger en passender te maken.
Meer lezen op mijn website: