Moeheid en seks

Als mensen mij vertellen dat ze minder zin hebben in seks, noemen ze heel vaak twee dingen: moeheid en stress. Als je lichaam op is en je hoofd vol zit, is er minder ruimte voor zin, opwinding en speelsheid. Dat ervaren we allemaal wel eens en sommigen vaker in drukke levensfases. Je seks is dan niet kapot: je systeem reageert op belasting en op een tekort aan herstel.

Tegelijk is het goed om vermoeidheid serieus te nemen wanneer het langer aanhoudt. Bij oververmoeidheid wordt seksualiteit vaak lastig, niet door gebrek aan liefde, maar omdat je draagkracht kleiner is. En dat kan doorwerken in intimiteit, communicatie en dus ook in erotiek. Ik ben seksuoloog NVVS Astrid Kremers en ik neem ik je graag mee in het thema ‘moeheid en seks’ en geef je advies wat je eraan zou kunnen doen.

Seksuoloog ASTRID KREMERS — Astrid Kremers

Geen zin door vermoeidheid

Vermoeidheid staat in wetenschappelijk onderzoek opvallend vaak bovenaan als reden om minder vaak seks te hebben of minder zin te ervaren. Het is dus niet alleen een gevoel, het is een veel voorkomende verklaring.

Daarbij speelt niet alleen slaapduur een rol, maar ook slaapkwaliteit. Slechte slaap en vaak wakker worden hangen samen met minder seksuele respons en minder seksuele tevredenheid.

Aan de andere is het ook zo dat als mensen de (hoge) drempel overgaan en daarna plezierige seks hebben dat ze merken dat ze zich daarna beter voelen. Dat past bij wat we weten over seks: fijne seksuele ervaringen kunnen pijn verminderen, kunnen ontspanning geven en kunnen je energieniveau vergroten. Het kan zelfs helpen om na leuke seks beter en dieper te slapen.

Hier kunt u een afspraak maken voor een eenmalig consult of een langere behandeling

Moeheid kan er in elke levensfase zijn

Moeheid en seks spelen niet alleen bij jonge ouders of mensen met een drukke baan. Ik hoor het bij alle leeftijden. Soms is het overduidelijk waar het vandaan komt. Soms is het een optelsom van heel veel kleine dingen.

Neem een student. Overdag colleges, tentamens en deadlines. Daarnaast een bijbaan, want een studentenleven is duur. Een studentenhuis dat altijd leeft, misschien een actieve studentenvereniging en ondertussen ook het thuisfront dat contact wil. De VVV’tjes en ouders willen namelijk ook aandacht. Tel daar sociale druk bij op en een telefoon die geen pauze geeft. Dan is het niet vreemd dat je uitgeput raakt.

Of iemand die net op zichzelf woont. Opeens is er een huishouden dat nooit klaar is. Boodschappen, wassen, koken, administratie, schoonmaken. En dan ook nog een eerste baan waarin je je wilt bewijzen. Dat is veel tegelijk.

En dan is er de vrijgezel die alles alleen draagt. Geen verdeling van taken. Niemand die even iets overneemt. Alles zelf regelen, zelf dragen, zelf oplossen. Voor sommigen voelt dat rustig en autonoom. Voor anderen is het vooral heel veel ballen tegelijk en te weinig rust.

Bij een jong gezin is het verhaal weer anders. Korte en gebroken nachten, kinderen die vroeg wakker zijn en continu schakelen. Werk, opvang en huishouden. Dus weinig tijd voor jezelf en weinig tijd voor elkaar. Veel mensen beschrijven in deze levensfase ook het gevoel van touched out: de hele dag zijn er handen, vragen, knuffels en getrek aan je aandacht. Dan is het natuurlijk heel logisch dat je lichaam en geest ’s avonds niet nóg meer prikkels willen.

En in de middelbare leeftijd hoor ik vaak de combinatie van een verantwoordelijke baan en mantelzorg. Ouders die je nodig hebben, (klein)kinderen die ook aandacht vragen, verantwoordelijk werk dat zwaar is. De overgang en midlife kunnen een behoorlijke impact hebben. Je hoofd is vol en je lijf wil rust en vooral met een dekentje en mobiel op de bank liggen.

Op latere leeftijd kunnen fysieke ongemakken meer meespelen. Pijn, vaker bijwerkingen van medicatie, ziekte en slechtere slaapkwaliteit. Vaak ook rouw, angsten of zorgen over de gezondheid. Ook dan is het heel normaal dat jij je moe voelt.

Wat al deze situaties vaak gemeen hebben: veel draaglast en te weinig draagkracht. Je lichaam en geest staan aan, misschien wel bijna continu, en er is last te dragen.

Als je moe bent geeft dit vaak druk op de rem

Om dit goed te begrijpen gebruik ik vaak het dual control model van Bancroft en Janssen. Het is eenvoudig toepasbaar en daardoor praktisch bruikbaar. In dit model werken twee systemen tegelijk:

Gas: alles wat opwinding en intimiteit makkelijker maakt
Rem: alles wat afremt en intimiteit lastiger maakt

Moeheid werkt bij veel mensen als een rem. Net als stress. Als je reserves laag zijn, zet je lichaam minder snel de deur open voor prikkels die ook energie vragen.

En toch hoor ik soms ook een ander verhaal. Sommige mensen merken dat ze zich in een soort slaapdronken toestand juist makkelijker kunnen overgeven aan seks. Minder in je hoofd, meer in je lijf. In onderzoek zie je ook dat vermoeidheid niet altijd alleen maar remt, sommigen krijgen juist meer zin bij moeheid. Dit betekent niet dat slaaptekort goed is, wel dat het verklaart waarom dat jouw ervaring kan zijn.

Moeheid kan ook dieper geworteld zijn: moeheid en stress

Soms is vermoeidheid niet alleen drukte. Het kan ook voortkomen uit een langere geschiedenis. Als er in je jeugd dingen zijn gebeurd die onveilig of heel pijnlijk waren, kan je draagkracht langdurig lager zijn dan je zou willen. Je lichaam kan sneller in een stand van waakzaamheid schieten, ook als je er op dat moment geen gevaar is. Dat vreet energie.

Daarnaast zie ik vaak dat piekeren, (grote) zorgen en langdurige spanning veel energie kosten. Je ligt moe in bed, maar je hoofd blijft draaien. Ook overspannenheid, burn-out, angststoornissen, depressieve klachten, PTSS, ADHD en andere psychische problemen kunnen leiden tot aanhoudende vermoeidheid en minder ruimte voor zin, intimiteit en speelsheid. Dat is niet vreemd: je systeem staat dan in een stand van overleven of terugtrekken, waardoor seks minder vanzelfsprekend wordt.

En ook later in het leven kunnen natuurlijk grensoverschrijdende en traumatische ervaringen voorkomen en zwaar drukken. Denk aan fysiek of seksueel geweld, verlies, armoede of andere ingrijpende gebeurtenissen. Dat kan leiden tot langdurige stress en ook vermoeidheid en het kan maken dat intimiteit voelt als een ‘ver van je bed show’.

Wat heeft impact op moeheid en herstel

Gelukkig zijn er kansen! En je hoeft niet alles allemaal tegelijk aan te pakken. Het helpt vaak al als je één punt verandert en dat volhoudt. Denk aan:

Beweging: helpt stress afbouwen en ondersteunt slaap. Regelmatig bewegen verlaagt spanning in het lichaam en kan je energieniveau stabieler maken.
Cafeïne: kan energie lijken te geven, maar kan slaap verstoren. Cafeïne blijft lang actief, waardoor je later inslaapt of lichter slaapt.
Alcohol: ontspant soms kort, maar kan slaapkwaliteit verslechteren. Je slaap wordt vaak onrustiger en minder herstellend.
Roken: nicotine is een stimulant en kan je slaap onrustiger maken, waardoor je minder herstelt. Ook kan roken je conditie beïnvloeden, wat doorwerkt in energie en intimiteit.
Drugs: middelen kunnen je slaap ritme, stemming en prikkelverwerking verstoren. Dat kan moeheid verergeren en de ruimte voor zin en intimiteit kleiner maken, ook als het middel op korte termijn ontspannend lijkt.
Eten: laat en zwaar eten kan herstel in de nacht beïnvloeden. Je lichaam blijft werken terwijl het eigenlijk wil herstellen. Gezond eten geeft juist energie
Beeldscherm: houdt je brein actief en maakt ontprikkelen lastiger. Veel prikkels in de avond verkleinen de kans op diepe slaap.
Daglicht: ondersteunt je biologische klok. Vooral ochtendlicht helpt je slaap ritme stabieler maken, wat vaak leidt tot betere slaperigheid op een passend moment in de avond.

Wat hierbij verrassend helpend kan zijn is journaling. Schrijf een week lang op waar je energie naartoe gaat, wanneer je energie zakt en wat je juist oplaadt.

Daarnaast kan monitoring via een smartwatch nuttig zijn. Om data te krijgen over slaapduur, nachtelijke onderbrekingen, herstelsignalen en dagelijkse belasting.

Combineer dit en je ziet vaak sneller wat jou helpt: een avond minder scherm, een wandeling in daglicht, eerder stoppen met cafeïne of juist een rustiger weekritme.

Vijf tips die ik vaak meegeef

1. Tijd voor jezelf

Blok hersteltijd in de agenda. Al is het maar een paar keer een paar minuten. Zonder rusttijd en pauzes word je moe. Korte herstelprikkels door de dag verlagen je totale uitputting. Denk aan een korte wandeling buiten, even daglicht, 3 minuten rustig ademen, rustig een glas water drinken, een korte pauze zonder scherm en een duidelijke stop tussen taken. Dit klinkt klein, maar het voorkomt dat je aan het eind van de dag volledig leeg bent.

2. Ga bewust om met je tijd en energie

Je hebt 168 uur per week. Als je structureel moe bent, is de vraag niet alleen wat je toevoegt, maar ook wat je laat. Besteed minder tijd en energie aan mensen, verplichtingen en activiteiten die je leegtrekken en weinig opleveren. Kies bewuster voor wat past bij jouw waarden. Dat kan betekenen vaker nee zeggen, sociale afspraken clusteren, meer leuke momenten, minder beeldschermtijd en grenzen stellen in vrijwilligerswerk en/of studie. Kortom: ga bewust om met je dagstructuur en daginvulling.

3. Medische check als vermoeidheid blijft

Bij langdurige vermoeidheid is het verstandig om ook lichamelijke oorzaken uit te sluiten. Dat geeft duidelijkheid en richting. Denk aan bloedarmoede, schildklierproblemen, vitamine tekorten, medicatie bijwerkingen, invloed van medische (kanker)behandelingen, disbalans hormonen, virus/ontsteking/bacterie, langdurige pijn, diabetes, cardiovasculaire problemen, CVS, fibromyalgie, HSP, over/onder-gewicht of een slaapstoornis zoals slaapapneu. Slaapstoornissen en slaapproblemen hangen in onderzoek samen met meer seksuele problemen. Een check voorkomt eindeloos gissen en kan rust geven.

4. Brede visie op seks

Kijk welke vormen van intimiteit passen als je moe bent. Denk aan knuffelen, zoenen, massage, samen douchen of kort vrijen zonder dat het lang hoeft te duren. Spreek vooraf af dat je altijd mag stoppen en dat niets hoeft. Dat haalt druk weg en vergroot de kans om te vrijen. En vergeet niet: seks hoeft niet per se vlak voor het slapen. De kans is groot dat je overdag of aan het begin van de avond meer energie hebt dan laat op de avond en net voor het slapen.

5. Gezonde leefstijl volgens het Leefstijlroer van Arts en Leefstijl

Gebruik het Leefstijlroer van Arts en Leefstijl als overzicht, zodat je niet alles tegelijk hoeft te veranderen. Kies één pijler en maak het klein. Minder beeldscherm in de avond, eerder naar bed, vaker wandelen, bewuster met cafeïne en alcohol en regelmatiger eten geven energie. Kleine stappen zijn vaak beter vol te houden en stapelen op.

Veelgestelde vragen over moeheid en seks

Is het normaal dat ik te moe ben voor seks?

Ja. Vermoeidheid is een van de meest genoemde redenen om minder seks te hebben. Het zegt meestal meer over belasting en herstel dan over jouw relatie of aantrekkingskracht.

Wanneer moet ik naar de huisarts?

Als vermoeidheid langer aanhoudt, als je slaap structureel slecht is, als je niet goed functioneert of als je lichamelijke en psychische klachten aanhouden. Een medische check kan oorzaken uitsluiten of juist aanwijzen.

Wat als mijn partner wel seks wil en ik niet?

Dan helpt het om van “wel of niet” naar “wat wel” te gaan. De tip over brede visie op seks is dan vaak de meest praktische route: intimiteit zonder druk met duidelijke grenzen en wederzijds plezier.

Afspraak maken met mij

Als moeheid en seks bij jou of bij jullie speelt en je wilt dit nuchter en zorgvuldig aanpakken, dan help ik je graag. Ik ben seksuoloog NVVS Astrid Kremers. Samen brengen we in kaart welke factoren meespelen, wat jouw lichaam en geest nodig hebben en welke concrete stappen haalbaar zijn.

Maak een afspraak met mij via https://sexuoloog.nl/contact/

Belangrijke links