Rouw en seksualiteit: ruimte voor verdriet, intimiteit en verlangen na verlies
door Astrid Kremers · seksuoloog NVVS
Als iemand die je dierbaar is overlijdt, kun je diegene op onverwachte momenten missen. In een gesprek, aan tafel of wanneer je ’s nachts wakker wordt en graag iemand naast je zou voelen. Verlies kan ook je behoefte aan aanraking, intimiteit en seks veranderen. Misschien wil je vooral met rust gelaten worden, terwijl je op een ander moment verlangt naar armen om je heen. Misschien mis je seks, schrik je van je eigen verlangen of voel je je schuldig wanneer je even geniet.
Dat kan gebeuren na het overlijden van je partner, kind, ouder, familielid, vriend(in), ex-partner of minnaar. Ieder verlies en iedere relatie heeft een eigen verhaal. Toch hoor ik mensen vaak vragen of ze de enige zijn bij wie seksualiteit tijdens rouw zo ingewikkeld voelt. Je bent zeker niet de enige die hiermee worstelt. Veel mensen ervaren seksuele problemen die samenhangen met rouw en gelukkig zijn er oplossingen voor seksuele problemen.
Als seksuoloog NVVS heb ik veel ervaring met de invloed van rouw op seksualiteit en relaties. In mijn praktijk is ruimte voor gevoelens, voor ontroerende verhalen en voor vragen die je nog niet hardop hebt durven stellen. Met dit artikel wil ik je herkenning, erkenning en hoop bieden. Samen kunnen we kijken wat je nodig hebt, waar je kracht vindt en hoe intimiteit weer een plek kan krijgen die bij jou past.
De verhalen in dit artikel zijn synthetische casussen: samengestelde, fictieve voorbeelden op basis van mijn jarenlange ervaring als seksuoloog NVVS. Ze beschrijven geen individuele cliënten. Namen, leeftijden en omstandigheden zijn voor de verhalen gekozen; eventuele herkenbaarheid berust op toeval.
Samenvatting
- Rouw kan samengaan met minder, meer of wisselend verlangen naar intimiteit en seks.
- Je seksuele behoeften zeggen op zichzelf niets over hoeveel je van iemand hield of hoeveel verdriet je hebt.
- Partners kunnen hetzelfde verlies meemaken en toch heel verschillende behoeften hebben.
- Schuldgevoel, opluchting, lichamelijk gemis en plezier kunnen naast elkaar bestaan.
- Voor opnieuw daten of seks hebben bestaat geen vaste termijn.
- Ook seksuele problemen en verdriet om een geheime of niet erkende relatie verdienen zorg en aandacht.
Ben ik de enige die dit voelt?
Als iemand van wie je houdt overlijdt, verandert er vaak veel in je leven. Ook je behoefte aan aanraking, intimiteit en seks kan anders worden. Misschien heb je nergens zin in, terwijl je partner juist graag dicht bij je wil zijn. Of je verlangt zelf naar seks en vraagt je af hoe dat kan, nu je zoveel verdriet hebt.
Ik hoor vaak hoe onzeker mensen daarvan worden. Ze vragen zich af of hun reactie wel normaal is, of ze hun partner tekortdoen en of iemand hen zal begrijpen als ze erover vertellen. Misschien herken je die twijfel.
Weet dan dat je niet de enige bent. Veel mensen worstelen tijdens rouw met hun seksualiteit, al wordt er weinig over gesproken. De één zoekt troost in lichamelijk contact, terwijl aanraking voor de ander op dit moment te veel is. Ook wat je zelf prettig vindt, kan van dag tot dag veranderen. Je hoeft daar niet van te schrikken of het meteen op te lossen. Het helpt vaak al als je er met iemand over kunt praten en samen kunt ontdekken wat je nu nodig hebt.
Rouw kan voelbaar zijn in je hele lichaam
Na een overlijden kun je moe zijn op een manier die je niet van jezelf kent. Misschien slaap je slecht, vergeet je dingen of ben je de hele dag bezig met wat er geregeld moet worden. Ondertussen gaat het gewone leven door, terwijl jij nog probeert te bevatten wat er is gebeurd. Soms voel je van alles tegelijk en soms bijna niets.
Rouw raakt ook je lichaam. Je kunt gespannen zijn, behoefte hebben aan rust of merken dat je minder ruimte hebt voor aanraking. Misschien vind je het fijn om tegen iemand aan te liggen, maar wil je niet verder vrijen. Ook dat kan van dag tot dag verschillen.
Als je seksualiteit verandert, kan dat je onzeker maken. Zeker wanneer je graag weer nabijheid wilt voelen, maar ontspannen of opgewonden raken niet vanzelf gaat. Probeer jezelf daar niet om te veroordelen. We kunnen samen kijken wat je lichaam en je gevoelens je vertellen en welke vorm van contact op dit moment prettig voor je is.
Lees ook mijn artikel over de invloed van stress op seksuele problemen.
Verdriet en plezier kunnen naast elkaar bestaan
Je kunt tijdens het vrijen genieten en daarna huilen. Je kunt iemand vreselijk missen en toch lachen tijdens een date. Misschien voelt dat zo tegenstrijdig dat je je afvraagt of je verdriet wel echt is.
Bij rouw kan je aandacht bewegen tussen het verlies en het leven dat doorgaat. Er zijn momenten van intens gemis en momenten waarop iets anders je aandacht krijgt. Een adempauze van verdriet kan onderdeel zijn van omgaan met verlies.
Een prettig moment maakt je liefde of verdriet niet kleiner. Je hoeft ook geen plezier te zoeken wanneer daar geen behoefte aan is.
Verschillende gevoelens kunnen naast elkaar bestaan zonder dat ze onmiddellijk opgelost hoeven te worden. Soms helpt het al om tegen jezelf te zeggen: dit is blijkbaar wat ik nu voel.
Geen of minder zin in seks tijdens rouw
Misschien voelt seks als een extra vraag terwijl je al zoveel moet dragen. Je hebt behoefte aan rust of wilt je lichaam even helemaal voor jezelf houden. Misschien vind je een knuffel fijn, maar word je onrustig zodra je vermoedt dat je partner meer verwacht.
In mijn praktijk hoor ik veel over de druk die mensen zichzelf opleggen rond seks. Ze willen niemand teleurstellen of zijn bang dat minder verlangen betekent dat de liefde verdwijnt. Ook tijdens rouw kunnen zulke zorgen zwaar wegen.
Je kunt veel van je partner houden en toch geen seks willen. Verlangen wordt namelijk beïnvloed door onder meer stress, vermoeidheid, gezondheid en wat seks op dat moment voor je betekent.
Meer zin in seks na een overlijden
Een sterker verlangen kan minstens zo verwarrend zijn. Misschien denk je veel aan seks, masturbeer je vaker of verlang je bijna lichamelijk naar iemand die je aanraakt.
Na partnerverlies beschrijven sommige mensen een plotseling intense seksuele behoefte. Daarvoor wordt soms de term widow’s fire gebruikt. Het is geen diagnose en ook geen ervaring die iedereen krijgt.
Je kunt verlangen naar warmte, ontspanning, intensiteit of het gevoel dat je leeft. Misschien wil je even opgaan in iets dat prettig is. Dat hoeft niet meteen verklaard of beoordeeld te worden.
Voel je je vrij om te kiezen? Kun je stoppen? Hoe is het achteraf met je? Als je nauwelijks nog regie ervaart, kunnen we zoeken naar wat je nu nodig hebt.
Wanneer je partner overlijdt: ook je lichaam mist iemand
Je kunt je partner missen op momenten die voor anderen heel gewoon lijken. Wanneer je wakker wordt en er niemand naast je ligt. Wanneer je thuiskomt en die vertrouwde omhelzing er niet meer is. Je mist misschien de geur van je partner, een hand op je rug en de manier waarop jullie zonder woorden wisten wat de ander prettig vond.
Ook jullie seksuele intimiteit kan een groot gemis zijn. Daar wordt weinig naar gevraagd. Misschien praten mensen met je over de leegte in huis, maar durf je niet te vertellen dat je ook het samen vrijen mist. Zeker als je ouder bent, kan het voelen alsof niemand verwacht dat seks nog belangrijk voor je is. Terwijl juist die vertrouwdheid en het lichamelijke contact veel voor je kunnen hebben betekend.
Als je later iemand anders ontmoet, kan dat fijn zijn én onwennig. Een nieuwe partner ziet er anders uit, ruikt en voelt anders en raakt je op een andere manier aan. Diegene heeft eigen seksuele wensen. Wat met je overleden partner vanzelf ging, moet je met die nieuwe persoon opnieuw ontdekken. Misschien ben je daardoor minder onbevangen, let je sterk op de reactie van de ander of wil je het vooral goed doen. Ook als je je aangetrokken voelt tot deze persoon, kan die spanning het moeilijk maken om te ontspannen en te genieten.
Wil je hier meer over lezen? In mijn artikel over intimiteit en seksualiteit na het verlies van je partner ga ik verder in op lichamelijk gemis en opnieuw intimiteit ervaren.
Kees, 67 jaar: Kees had vanaf zijn twintigste een relatie met zijn vrouw. Ze hadden jarenlang een fijn seksleven, zonder noemenswaardige erectieproblemen. Tijdens haar laatste vijf levensjaren was ze ziek en heeft hij intensief voor haar gezorgd. In die periode masturbeerde hij soms. Hij had daarbij geen erectieproblemen en merkte ook geregeld dat hij ’s ochtends een erectie had.
Een half jaar na haar overlijden ontmoette hij een andere vrouw. Hij voelt zich sterk tot haar aangetrokken en hij vindt het spannend. Juist nu hij graag met haar wil vrijen, lukt het houden van een erectie vaak niet. Geslachtsgemeenschap is tot op heden niet gelukt en dat frustreert hem enorm. Hij wil snel een afspraak, omdat hij bang is dat die vrouw hierdoor zal afhaken.
Na het overlijden van je kind
Wanneer je kind overlijdt, kan ook jullie intimiteit een andere betekenis krijgen. Misschien voelt elkaar vasthouden als de enige plek waar je even kunt uitrusten. Misschien is aanraking juist moeilijk omdat je dan voelt hoeveel verdriet er zit.
Seks kan herinneringen oproepen aan de zwangerschap of aan het ontstaan van jullie kind. Voor sommige ouders voelt plezier ongepast. Andere ouders vinden juist troost in lichamelijk contact.
Ook vragen over een nieuwe zwangerschap kunnen het vrijen beladen maken. Je kunt verlangen naar een kind en tegelijk bang zijn, of merken dat jullie daarin verschillend staan.
Het is normaal dat jullie niet dezelfde reactie hebben en allebei diep geraakt zijn. De één kan seksueel contact zoeken, terwijl de ander alleen vastgehouden wil worden. Dat onderscheid bespreken kan misverstanden voorkomen.
Ook verlies van een stiefkind, pleegkind of volwassen kind krijgen bij mij ruimte, net als verlies rond zwangerschap en geboorte.
Claudia van 35 jaar en haar partner Simon van 34 jaar: Claudia en Simon verloren vorig jaar tot hun grote schrik en verdriet onverwachts hun zoontje Tom, dat stilgeboren werd. Sindsdien is alles anders en ligt hun seksleven stil. In het begin vonden ze dat allebei begrijpelijk. Na verloop van tijd merkt hij dat hij lichamelijke nabijheid en seks mist. Zij voelt zijn verlangen en ervaart druk, ook wanneer hij die niet wil uitoefenen.
Ze hebben 3 keer gevreeën na het overlijden van Tom en dat ging moeizaam en penetratie deed haar pijn. Tegelijk willen ze nadenken over een nieuwe zwangerschap. Daardoor krijgt seks nog een extra betekenis. Hun seksleven gaat behalve intimiteit en lust ook over hoop en angst. Ze lopen hierin vast en willen graag hulp.
Het overlijden van je ouder, familielid of vriend(in)
Het overlijden van naasten kan diep raken. Misschien was je ouder degene bij wie je je veilig voelde. Misschien kende een vriend(in) kanten van jou die je met bijna niemand deelde.
Na het overlijden kun je je anders voelen in je eigen leven en relaties. Zorgtaken vallen weg of nemen juist toe. Oude familieconflicten komen naar boven. Je partner wil helpen, maar weet niet goed hoe.
Soms maakt verlies je bewuster van wat je belangrijk vindt. Je verlangt naar meer aandacht, liefde of plezier. Soms word je juist bang om opnieuw iemand kwijt te raken.
Ook als anderen vinden dat je verlies minder ingrijpend zou moeten zijn, kun je serieus nemen wat het met je doet.
Victor en Bram, beiden 45 jaar: Victor verloor twee jaar geleden zijn moeder na een kort ziekbed. De relatie met zijn moeder was zijn hele leven erg ingewikkeld en het overlijden raakt hem nog altijd sterk. Sinds het overlijden van zijn moeder is het seksleven met Bram veranderd. Bram mist hun vroegere intimiteit, raakt seksueel gefrustreerd en voelt zich steeds wanhopiger.
Hij wil hem begrijpen, maar weet niet meer hoe hij hem kan bereiken. Victor ervaart druk en voelt zich niet gezien en gehoord door Bram. Hun relatie staat onder druk en ook hun eerdere seksuele problemen komen nu weer naar boven. Ze zoeken hulp van een gespecialiseerd seksuoloog NVVS.
Rouw om je minnaar of ex-partner
Het overlijden van een minnaar kan bijzonder eenzaam zijn. Misschien was de relatie geheim en kun je nergens laten zien hoeveel je verdriet hebt. Je mag niet bij de uitvaart zijn of hoort pas later wat er is gebeurd.
Je mist iemand met wie je liefde, intimiteit of een belangrijk deel van jezelf deelde. Ondertussen moet je misschien functioneren alsof er niets aan de hand is.
Ook een ex-partner of voormalige minnaar kan een diepe betekenis hebben. Je kunt rouwen om de persoon, om jullie geschiedenis en om wat nooit meer uitgesproken kan worden. Een huidige partner kan daar onzeker of verdrietig van worden. Ik las dit artikel over de ex vrouw die niet bij het sterfbed zat, het raakte me. Ik kan me voorstellen dat het overlijden van haar ex man veel invloed op haar heeft.
In mijn praktijk is er ruimte voor gemis, liefde, geheimhouding en de gevolgen voor betrokkenen. Samen kunnen we onderzoeken waar je steun vindt en wat je wel of niet wilt delen.
Louise, 54 jaar: Louise had acht jaar een liefdevolle affaire. Het laatste wat haar minnaar vertelde, was dat hij zich niet goed voelde en naar het ziekenhuis ging. Daarna hoorde ze niets meer. Later vernam ze dat hij was overleden. De schrok was enorm en doordat hun relatie geheim was werd ze niet uitgenodigd op de begrafenis. Wel heeft ze op een later moment zijn graf bezocht.
Een half jaar is inmiddels verstreken. Ze heeft haar verdriet niet met haar man en kinderen gedeeld. Haar man merkt wel dat ze sinds die tijd geen zin meer heeft om met hem te vrijen. Zij voelt zich vastlopen, maar kan niet uitleggen wat er aan de hand is zonder ook de affaire te onthullen. Ze zoekt een veilige plek om haar emoties te delen en zoekt houvast hoe ze hiermee kan omgaan.
Verdriet dat weinig erkenning krijgt
Rouw kan extra zwaar zijn wanneer anderen de relatie niet erkennen. Dat kan spelen bij een geheime relatie, je ex-partner, een relatie met meerdere partners of een geliefde die door de familie werd afgewezen.
Ook wanneer je niet samenwoonde of de relatie kort duurde, kunnen mensen onderschatten wat je kwijt bent. Misschien hoor je opmerkingen waardoor je je verdriet kleiner gaat maken.
Bij mij kun je vertellen wat deze persoon voor je betekende. Daarbij is ook ruimte voor verschillende manieren waarop je seksualiteit beleeft. Als je aseksueel bent of weinig waarde hecht aan seks, kan het verlies van aanraking en verbondenheid alsnog groot zijn.
Peter, 60 jaar: Peter ontmoette een jaar geleden zijn grote liefde. Ze woonden niet samen en zijn omgeving hoorde pas onlangs van hun relatie. Samen hadden ze een fantastisch seksleven waarvan hij intens genoot. Met haar heeft hij nieuwe seksuele ervaringen gehad die hij niet eerder had ervaren in zijn leven. Hun relatie heeft maar kort mogen duren, ze overleed heel plotseling aan een hartinfarct.
Nu zij is overleden, krijgt hij weinig steun van vrienden en familie omdat ze haar niet kende. Hij mist haar enorm. De laatste weken heeft seksueel contact gehad met sekswerkers. Tijdens die ontmoetingen krijgt hij geen erectie. Dat baart hem grote zorgen. Hij is bang dat er iets mis is met hem en zoekt hulp.
Plotseling overlijden, een kort of lang ziekbed
De manier waarop iemand overlijdt kan veel invloed hebben. Na een plotseling overlijden kun je nauwelijks bevatten dat iemand er niet meer is. Bij een kort ziekbed hebben hoop, angst en medische gebeurtenissen elkaar misschien razendsnel opgevolgd.
Bij langdurige ziekte kun je al vóór het overlijden veel hebben gemist. Gesprekken, gelijkwaardigheid, samen slapen of seksualiteit veranderen. Zorgen voor iemand kan liefdevol zijn en tegelijk uitputtend. Rouw vóór het overlijden kan verweven raken met die veranderingen en belasting.
Na het overlijden kun je verdriet voelen én opluchting dat het lijden voorbij is. Misschien komt er ook weer ruimte om je eigen lichaam en behoeften te voelen.
Dat maakt je niet minder betrokken. Een lang ziekbed betekent evenmin dat je daarna al klaar zou moeten zijn met rouwen. Ik kan luisteren naar jouw verhaal, naar wat jij hebt meegemaakt en hoe dat nu doorwerkt.
Schuldgevoel en het gevoel dat je vreemdgaat
Seks met iemand anders kan na partnerverlies voelen als vreemdgaan. Je weet dat je partner is overleden, maar je gevoel van trouw verandert niet automatisch mee.
Misschien vraag je je af of je nog wel mag genieten. Ook na het overlijden van een kind, ouder of vriend(in) kan plezier schuldgevoel oproepen. Je kunt denken: Hoe kan ik dit fijn vinden terwijl die ander er niet meer is?
Ik neem zo’n gevoel serieus. Het helpt meestal weinig wanneer iemand alleen zegt dat je je niet schuldig hoeft te voelen. We kunnen onderzoeken wat trouw, liefde en genieten voor jou betekenen.
Je kunt de band met de overledene koesteren en tegelijk aandacht hebben voor je huidige behoeften. Misschien voelt dat voorlopig nog moeilijk. Je hoeft jezelf niet te overtuigen of te haasten; er kan ruimte zijn om dit stap voor stap te verkennen.
Klaas, 72 jaar: Klaas verloor vorig jaar zijn vrouw aan kanker na een kort ziekbed. Samen hadden ze aan het begin van hun relatie een redelijk goed seksleven maar dat werd na de komst van de kinderen al snel minder. De laatste 10 jaar hadden ze helemaal geen seks meer samen en masturbeerde hij soms.
Voor haar overlijden had zij hem verteld dat ze het moeilijk zou vinden als hij na haar dood seks met iemand anders zou hebben. Onlangs had Klaas na een avond in de plaatselijke kroeg seksueel contact met hun buurvrouw, aan wie zijn vrouw een hekel had. Hij kreeg geen erectie. Sindsdien maakt hij zich zorgen over zijn lichaam en voelt hij zich schuldig tegenover zijn vrouw.
Wanneer je ook opluchting of vrijheid voelt
Sommige gevoelens zijn moeilijk te delen omdat je bang bent dat anderen je hard zullen vinden. Misschien was de relatie ingewikkeld, afstandelijk of onveilig. Misschien had je seks uit plicht of hield je jarenlang je eigen wensen klein.
Na het overlijden kun je verdriet voelen en ook opluchting. Je merkt dat je meer ruimte hebt of dat seksualiteit anders voelt. Met iemand anders beleef je misschien plezier dat je eerder niet kende.
Dat kan je raken en verwarren. Zeker wanneer de omgeving vooral mooie herinneringen deelt, kun je het gevoel krijgen dat jouw ervaringen er niet mogen zijn. Bij mij hoeft liefde niet het hele verhaal te zijn. Boosheid, gemis, opluchting en teleurstelling kunnen ook aandacht krijgen.
Froukje, 25 jaar: Froukje verloor twee jaar geleden haar vriendin door zelfdoding. Hun relatie was ingewikkeld: haar vriendin had psychische problemen, waaronder een depressie en een borderline-persoonlijkheidsstoornis. De seks met haar vriendin vond Froukje fantastisch, het was spannend, uitdagend en ze hielden beiden van kinky seks. Sinds het overlijden vindt ze het moeilijk om opnieuw een relatie op te bouwen. De keren dat ze een onenightstand had, vond ze de seks saai en kwam ze niet klaar. Met haar vriendin kreeg ze altijd een orgasme. Ze vraagt zich af hoe ze een seksuele relatie kan opbouwen en zoekt hulp.
Masturberen en herinneringen aan jullie seks
Masturberen kan een manier zijn om in je eigen tempo te voelen wat prettig is. Je hoeft met niemand af te stemmen en kunt stoppen wanneer je wilt. Misschien geeft het ontspanning, misschien roept het gemis op.
Ook seksuele herinneringen aan een overleden partner kunnen blijven bestaan. Je herinnert je een aanraking, fantaseert over jullie intimiteit of voelt opwinding bij een herinnering. Ik hoor dat seksuele herinneringen voor veel mensen onderdeel bleven van hun leven na het verlies van hun partner.
Misschien vraag je je af of dat betekent dat je vastzit in het verleden. Een herinnering alleen zegt dat niet. Je kunt iets koesteren en tegelijkertijd nieuwe ervaringen toelaten.
Voel vooral hoe het voor jou is. Ook wanneer masturbatie, fantasieën of herinneringen sterke onrust oproepen, is er bij ruimte om daarover praten. Dit persoonlijke deel van je verdriet verdient eveneens zorg.
Huilen, angst en herbelevingen tijdens intimiteit
Tijdens of na het vrijen kunnen tranen komen. Misschien doordat je ontspant, doordat een herinnering opkomt of doordat het gemis ineens zo voelbaar wordt.
Dat hoeft niet te betekenen dat het contact verkeerd was. Je kunt pauzeren en voelen wat je nodig hebt: nabijheid, woorden, stilte of afstand. Een partner hoeft je verdriet niet meteen weg te nemen.
Soms komen nare beelden terug van het overlijden, het ziekbed of een andere traumatische gebeurtenis. Bij terugkerende herbelevingen, nachtmerries, sterke vermijding of voortdurende waakzaamheid is professionele beoordeling belangrijk.
Weinig privacy of mogelijkheden om te daten
Misschien verlang je naar intimiteit, maar is er nauwelijks ruimte. Kinderen slapen vaker bij je, familieleden zijn veel aanwezig of je draagt de zorg voor het gezin ineens alleen.
Ook als je al alleenstaand was, kan het overlijden van een ouder of andere steunfiguur je mogelijkheden veranderen. Je mist bijvoorbeeld degene die oppaste of bij wie je even kon uitrusten. Het is begrijpelijk dat daten of tijd voor jezelf dan moeilijk wordt. Je hoeft daar geen extra schuldgevoel bovenop te leggen.
Maud, 36 jaar: Maud verloor vorig jaar haar man na een relatie van 18 jaar bij een auto-ongeluk. De schrok was enorm en zette haar hele leven op z’n kop. Hij was haar grote jeugdliefde en haar rots in de branding. Hun dochter Fee is nu twee. Ze verlangt de laatste weken weer naar intimiteit en wil graag daten. Want ze is een beetje verliefd geworden op haar collega Felix.
Het lastig om tijd en privacy te vinden om deze verliefdheid te onderzoeken: haar ouders en schoonouders wonen ver weg en ze heeft geen geld voor een oppas. Haar kinderwens is sterk maar ze is ook bang om dit tegen Felix te gaan zeggen. Ze hebben een keer vluchtig gezoend na afloop van een vrijdagmiddagborrel. Door het verdriet van het overlijden en de zwangerschap is vele kilo’s aangekomen. Ze is letterlijk en figuurlijk bang om zich bloot te gaan geven aan Felix of een andere man en ze zoekt hulp.
Opnieuw daten, ieder in een eigen tempo
Voor opnieuw daten bestaat geen vaste wachttijd. Misschien zoek je snel contact, misschien pas jaren later. Misschien wil je geen partner, maar wel intimiteit of seks.
Je kunt onderzoeken wat bij je past zonder meteen te weten waar het toe leidt. Een ontmoeting kan fijn zijn en de volgende dag toch veel verdriet oproepen. Je kunt enthousiast beginnen en later behoefte hebben aan rust.
Wanneer je lang met dezelfde partner was, kan nieuw contact spannend zijn. Je vraagt je misschien af hoe je lichaam zal reageren of hoeveel je over je verlies wilt vertellen.
Bij seks met een nieuwe partner kun je afspraken maken over bescherming tegen soa’s en, wanneer relevant, zwangerschap.
Wanneer kinderen of familie het te snel vinden
Een nieuwe relatie kan voor de omgeving moeilijk zijn. Kinderen zijn misschien bang dat hun overleden ouder wordt vergeten. Familieleden begrijpen niet hoe je verdriet en nieuwe verliefdheid kunt combineren.
Veel mensen vertellen me dat een partner vinden ook spanningen met zich meebrengt rond herinneringen en verschillende verwachtingen. Die gevoelens verdienen aandacht. Tegelijk kan jouw behoefte aan gezelschap, liefde en seksualiteit bestaan.
Maarten van 79 jaar en Petra van 64 jaar: Maarten is al tien jaar weduwnaar. Petra verloor haar partner anderhalf jaar geleden. Inmiddels is Maarten bij haar ingetrokken. Haar kinderen vinden de relatie te snel gekomen en vinden hem te oud voor haar. Haar kinderen zijn geraakt en daardoor komen haar kleinkinderen komen nu zelden meer langs.
De seks tussen Maarten en Petra was aan het begin prima. Door de spanningen heeft Petra inmiddels weinig zin in seks. Ze vrijt soms toch met Maarten, maar dat doet pijn. Maarten voelt zich afgewezen en gefrustreerd. Hij weet niet wat hij kan veranderen en voelt zich machteloos. Ze zoeken hulp.
Liefde voor nieuwe liefde en voor diegene die je mist
Een nieuwe partner hoeft de overleden partner niet te vervangen. Herinneringen kunnen blijven bestaan terwijl je een nieuwe band opbouwt.
Ook de nieuwe partner wil zich gezien en geliefd voelen. Samen kun je bespreken welke plek foto’s, verhalen en bijzondere dagen krijgen. Dat gesprek vraagt aandacht voor jullie beiden.
Misschien ontdek je een andere manier van vrijen of verlangens die je niet eerder kende. Misschien voelt het onwennig dat het anders is. Je hoeft niet iedere ervaring te vergelijken met vroeger.
In mijn begeleiding is er ruimte om te verkennen hoe herinneringen en de nieuwe partner naast elkaar kunnen bestaan.
Seksuele problemen tijdens rouw
Het kan pijnlijk zijn wanneer je verlangt naar contact en je lichaam anders reageert dan je hoopt. Misschien lukt een erectie niet, doet vrijen pijn of kom je moeilijk klaar. Je kunt je onzeker voelen en bang worden voor een volgende keer.
Als seksuoloog kijk ik samen met je naar alle factoren die meespelen. Je hoeft de klacht niet zelf te verklaren en we schrijven ook niet alles automatisch toe aan rouw.
Erectieproblemen
Na een overlijden kun je sterk verlangen naar intimiteit en toch merken dat een erectie uitblijft. Dat kan je onzeker maken, zeker wanneer je voor het eerst met een nieuwe partner vrijt. In mijn praktijk spreek ik heel veel mannen die zich afvragen waarom hun lichaam juist nu niet doet wat ze graag willen terwijl hun sekspartner zo mooi en lief is.
Een erectie vraagt seksuele opwinding en voldoende ruimte om je aan het contact over te geven. Rouw, vermoeidheid en stress kunnen die ruimte kleiner maken en remmend werken op de erectie. Een hele normale reactie van je lichaam. Als een erectie een keer uitblijft, kan de gedachte ‘als het de volgende keer maar lukt’ veel aandacht opeisen. Faalangst en prestatiedruk kunnen het vervolgens daarna nog moeilijker maken om een erectie te krijgen.
Geen zorgen, deze ‘situatieve erectieproblemen’, zoals we dat noemen, zijn heel goed te behandelen.
Pijn bij het vrijen
Na het overlijden van iemand die je dierbaar is, kan je hoofd vol zijn en je lichaam gespannen. Misschien wil je graag dicht bij je (nieuwe) sekspartner zijn, maar merk je tijdens het vrijen dat opwinding moeilijk ontstaat. Verdriet, vermoeidheid en zorgen kunnen je seksuele opwinding remmen, ook als je behoefte hebt aan verbinding.
Voor plezierige, pijnloze vaginale penetratie zijn ontspanning en voldoende seksuele stimulatie belangrijk. Je vulva en vagina hebben tijd nodig om doorbloed te raken want dat is belangrijk voor pijnloze en plezierige penetratie. Wanneer je gespannen bent of die opwinding nog niet voelt, kan penetratie pijn doen.
Met goede uitleg en behandeling is dit gelukkig heel goed te behandelen.
Moeilijk klaarkomen
Misschien kon je vroeger gemakkelijk klaarkomen en merk je nu dat je aandacht steeds afdwaalt. Je denkt aan degene die je mist, vraagt je af hoe het met je partner gaat of merkt dat je vooral bezig bent met de vraag of het deze keer wel zal lukken.
Voor een orgasme helpt het als je kunt opgaan in wat prettig voelt. Rouw, vermoeidheid en prestatiedruk kunnen dat moeilijk maken. Sommige medicijnen kunnen ook invloed hebben op het klaarkomen. Dat je nu moeilijker een orgasme krijgt, betekent niet dat het plezier dat je kende voorgoed verdwenen is. Niks blijft zoals het is, dus ook het orgasme kun je weer gaan ervaren.
Verschil in verlangen
Na een verlies kunnen jullie allebei behoefte hebben aan verbinding, maar die op een andere manier zoeken. De één verlangt naar seks om zich even dichtbij de ander te voelen. De ander wil graag samen zijn, maar heeft rust nodig en voelt weinig ruimte voor seksuele opwinding.
Dat verschil kan erg ingewikkeld zijn. Misschien voelt degene die toenadering zoekt zich afgewezen, terwijl de ander steeds voorzichtiger wordt met aanraken uit angst dat er meer verwacht wordt. Bij mij kunnen jullie allebei vertellen wat je mist en kunnen we werken naar een vorm van intimiteit en seksualiteit die voor jullie beide fijn en bevredigend voelt.
Aanraking vermijden
Soms merk je dat je een kus of knuffel begint te vermijden. Je wilt je partner misschien wel dichtbij hebben, maar bent bang dat een aanraking tot seks zal leiden. Of je vreest dat je gaat huilen, pijn voelt of de ander teleurstelt. Zo kan juist het contact dat je mist steeds meer gaan vermijden. Dit patroon is gelukkig goed te veranderen, geen zorgen daarover.
Compulsief seksueel contact
Er zijn ook mensen die tijdens rouw veel seksueel contact zoeken en daar zelf van schrikken. Misschien geeft het opzoeken van seksuele stimulatie even verlichting van eenzaamheid of leegte, maar voel je je achteraf niet goed. Of je merkt dat je doorgaat terwijl je eigenlijk iets anders nodig hebt. Ook daarmee kan ik je hulp bieden.
Ik ben er voor je
Met ruim dertig jaar ervaring in de gezondheidszorg en twintig jaar in mijn eigen seksuologiepraktijk weet ik hoe belangrijk het is dat iemand rustig luistert en je seksuele problemen serieus neemt. Mijn ervaring met rouw en seksualiteit helpt om ook onderwerpen bespreekbaar te maken waarvoor je misschien nog geen plek hebt gevonden.
We nemen de tijd voor jouw verhaal. Samen onderzoeken we wat je voelt, wat je belemmert, wat jou helpt en welke begeleiding bij je past. Soms geeft één gesprek al inzicht en rust, vaak is meer ondersteuning passend.
Je bent welkom bij mij, seksuoloog NVVS Astrid Kremers, alleen of samen met je partner. Ook wanneer je vraag nog onduidelijk is of je vooral wilt vertellen wat je mist.
Neem gerust contact met mij op om een afspraak te maken. Consulten zijn mogelijk in Utrecht, Haarlem, telefonisch of via videobellen, zonder verwijzing en zonder wachtlijst.
Veelgestelde vragen over rouw en seksualiteit
Ja, dat kan. Misschien ben je moe, gespannen of roept aanraking te veel verdriet op. Je kan aangeven dat je rust nodig hebt, ook als je gisteren nog graag werd vastgehouden. Je behoeften kunnen veranderen zonder dat je daar een verklaring voor hoeft te hebben.
Nee. Sommige mensen hebben tijdens rouw meer behoefte aan seks of lichamelijke nabijheid. Dat zegt niets over hoeveel verdriet je hebt of hoeveel je van de overledene hield. Als je veel seks zoekt, is vooral belangrijk hoe je dat zelf ervaart: kun je vrij kiezen en voelen wat goed voor je is?
Daar bestaat geen vaste termijn voor. Verlangen kan geleidelijk terugkomen, wisselen of voorlopig uitblijven. Als je je zorgen maakt of het gemis spanning geeft in je relatie, hoef je niet af te wachten tot er een bepaalde tijd voorbij is. Je kan er nu al met een seksuoloog over praten.
Seksueel verlangen en lichamelijke opwinding lopen niet altijd gelijk. Je kunt graag dichtbij iemand willen zijn, terwijl verdriet, vermoeidheid, spanning of de wens om het goed te doen je opwinding remmen.
Rouw en de spanning rond een nieuwe seksuele ervaring kunnen bijdragen aan erectieproblemen. Zeker als een erectie eerder uitbleef, kan de angst dat het opnieuw gebeurt veel aandacht opeisen.
Verdriet en spanning kunnen het moeilijk maken om te ontspannen en seksueel opgewonden te raken. Je lichaam heeft tijd en voldoende stimulatie nodig om zich op penetratie voor te bereiden. Ga niet door wanneer het pijn doet.
Nee. Misschien dwalen je gedachten af, voel je druk om een orgasme te krijgen of wordt je niet adequaat gestimuleerd. Ook moeite met overgave, loslaten en niet in de solo fase kunnen komen kunnen invloed hebben.
Misschien ben je bang dat je partner meer wil, dat je verdrietig wordt of dat je moet uitleggen waarom je niet verder wilt. Dan kan zelfs een knuffel beladen raken.
Ja. Verdriet, liefde, ontroering en plezier kunnen naast elkaar bestaan. Een fijne ervaring neemt niets weg van wat de overledene voor je betekende.
Een nieuwe partner raakt je anders aan, ruikt en voelt anders en heeft eigen wensen. Wat vroeger vanzelf ging, moeten jullie samen ontdekken. Misschien wil je het graag goed doen en ben je daardoor minder ontspannen.
Er bestaat geen vaste tijd om te wachten met daten. De gevoelens van je kinderen of familie verdienen aandacht, net als jouw behoefte aan liefde en intimiteit. Je kunt uitleggen dat een nieuwe relatie de overledene niet vervangt en de kennismaking rustig laten verlopen.
Ja. Ook die relatie kan veel voor je hebben betekend. Je kan bij een seksuoloog NVVS vertellen wat je mist, zonder meteen te hoeven besluiten wat je met anderen deelt.
Lees ook mijn andere artikelen: