Seksuele energie en levensenergie: wat hebben ze met elkaar te maken?

Wanneer voelde je je voor het laatst écht levendig? Niet alleen seksueel, maar ook in het dagelijks leven. Wanneer was je nieuwsgierig, enthousiast, speels, ondernemend of ergens helemaal door geraakt? Misschien merk je dat je dagen vooral bestaan uit werken, zorgen, regelen en verplichtingen nakomen. Je functioneert, maar het plezier, de spontaniteit en de levenslust die je vroeger voelde, lijken naar de achtergrond verdwenen. En misschien merk je tegelijkertijd dat je weinig of geen zin meer hebt in seks. 

In mijn praktijk als seksuoloog NVVS onderzoek ik regelmatig met mensen hoe hun levensenergie en seksuele verlangen met elkaar samenhangen. Want als je weinig levenslust ervaart, kan het moeilijk zijn om seksuele opwinding te voelen. 

Wat is seksuele energie en levensenergie?

Met levensenergie bedoel ik het gevoel dat je leeft! Het gaat niet alleen over voldoende slapen, gezond eten of lichamelijk fit zijn. Je kunt lichamelijk gezond zijn en toch weinig levenslust ervaren.

Misschien sta je iedere ochtend op, ga je naar je werk, verzorg je je gezin en doe je alles wat nodig is. Van buitenaf lijkt er weinig aan de hand, maar vanbinnen voel je nauwelijks enthousiasme. Je mist de nieuwsgierigheid naar nieuwe ervaringen, de behoefte om iets te ondernemen of het plezier van ergens helemaal in opgaan.

Andersom kun je lichamelijk moe zijn en toch veel levenslust voelen. Denk aan iemand die na een intensieve, maar plezierige dag vermoeid thuiskomt en tegelijkertijd enthousiast vertelt over alles wat die heeft meegemaakt. Levensenergie gaat dus niet uitsluitend over hoeveel energie je hebt, maar ook over hoe levendig je je voelt.

Met seksuele energie bedoel ik de ervaring van seksuele belangstelling, nieuwsgierigheid, opwinding en verlangen. Misschien geniet je van erotische gedachten, flirten, aanrakingen, masturbatie of seksuele ervaringen met een partner.

Levensenergie en seksuele energie kunnen met elkaar samenhangen. Wanneer je weinig plezier, nieuwsgierigheid of betrokkenheid ervaart, kan ook je belangstelling voor seksualiteit verminderen. Dat is overigens niet bij iedereen het geval. Sommige mensen ervaren weinig seksuele belangstelling terwijl ze volop van hun leven genieten.

Waarom seksuele zin samenhangt met hoe je je voelt

Seksualiteit staat niet los van de rest van je leven. Hoe je je voelt, wat je meemaakt, hoe je naar jezelf kijkt en wat je van seksuele ervaringen verwacht, kan invloed hebben op je seksuele verlangen. Wanneer je ontspannen, tevreden of nieuwsgierig bent, kan er meer ruimte ontstaan om prettige seksuele prikkels op te merken.

Maar wanneer je hoofd voortdurend bezig is met problemen, verantwoordelijkheden of zorgen, kan het moeilijker zijn om aandacht te hebben voor lichamelijke sensaties en seksuele opwinding.

In mijn praktijk vind ik het daarom belangrijk om niet uitsluitend te vragen hoeveel zin iemand in seks heeft, maar ook hoe iemand het dagelijks leven ervaart. Waar word je blij van? Waar kijk je naar uit? Wanneer vergeet je even de tijd? Wanneer voel je plezier, nieuwsgierigheid of enthousiasme? Die vragen kunnen soms verrassend veel duidelijk maken.

Het rempedaal en gaspedaal van seksuele opwinding

Om seksuele opwinding te begrijpen, gebruik ik in mijn praktijk regelmatig het Dual Control Model. Dit wetenschappelijk onderzochte model beschrijft hoe seksuele reacties worden beïnvloed door twee processen: seksuele stimulatie en seksuele remming.

Je kunt die vergelijken met een gaspedaal en een rempedaal. Het gaspedaal reageert op prikkels en omstandigheden die seksuele opwinding kunnen stimuleren. Het rempedaal reageert op factoren die seksuele opwinding verminderen of tegenhouden.

Wat kan je seksuele gaspedaal stimuleren?

Dat verschilt per persoon. Denk bijvoorbeeld aan plezierige aanrakingen, erotiek, nieuwsgierigheid, een aantrekkelijk persoon, ontspanning, veiligheid, speelsheid, positieve verwachtingen en het gevoel dat je alle vrijheid hebt om zelf te kiezen.

Ook levenslust kan hierbij een rol spelen. Wanneer je plezier beleeft aan het leven, je nieuwsgierig voelt en openstaat voor ervaringen, kan het gemakkelijker zijn om bepaalde seksuele prikkels op te merken en ervan te genieten.

Wat kan je seksuele rempedaal activeren?

Ook dat is persoonlijk. Voorbeelden zijn stress, vermoeidheid, zorgen, pijn, onzekerheid, relatieproblemen, negatieve seksuele ervaringen, druk om seks te hebben of de verwachting dat seks niet prettig zal zijn.

Wanneer je langdurig overbelast bent, kunnen meerdere remmende factoren tegelijkertijd aanwezig zijn. Je hebt dan misschien niet alleen weinig ruimte voor seksualiteit, maar ook weinig ruimte voor plezier en ontspanning in het algemeen.

Het helpt daarom niet altijd om harder op het seksuele gaspedaal te drukken. Soms is het belangrijker om te onderzoeken waarom de rem zo sterk wordt ingedrukt. Meer hierover lees je in mijn artikel Rempedaal en gaspedaal: zo werkt jouw verlangen en seksuele opwinding.

Wat stress, vermoeidheid en sleur met je verlangen doen

Langdurige stress kan veel invloed hebben op hoe je je voelt en hoe je seksualiteit beleeft. Misschien slaap je slecht, ben je voortdurend bezig met verplichtingen of heb je het gevoel dat je nooit helemaal klaar bent.

Je kunt merken dat je minder plezier beleeft aan dingen die je vroeger graag deed. Misschien heb je weinig behoefte aan sociale contacten, sporten, uitgaan of seksuele intimiteit. Seks kan dan gaan voelen als nóg iets waarvoor je tijd, aandacht en energie moet vrijmaken. Dat is extra lastig wanneer je partner juist verlangt naar meer lichamelijke nabijheid.

Vermoeidheid en uitputting

Bij vermoeidheid is het belangrijk om onderscheid te maken tussen een drukke periode en langdurige uitputting. Wanneer je een paar nachten slecht hebt geslapen, kan je seksuele belangstelling tijdelijk verminderen. Maar wanneer je maandenlang uitgeput bent, is het verstandig om breder te kijken naar je gezondheid en belastbaarheid.

Een burn-out, lichamelijke aandoening, hormonale veranderingen, pijn, slaapstoornissen of bepaalde medicijnen kunnen een rol spelen. Meer rust en plezier kunnen ondersteunend zijn, maar een medische beoordeling kan ook belangrijk zijn als daar aanleiding voor is.

Sleur en voorspelbaarheid

Sleur is iets anders dan uitputting. Misschien heb je voldoende energie, maar ervaar je weinig afwisseling of uitdaging. Je dagen lijken op elkaar en ook binnen je relatie verloopt veel volgens vertrouwde patronen.

Voorspelbaarheid kan veiligheid en rust geven. Tegelijkertijd kan een gebrek aan plezierige afwisseling voor sommige mensen de seksuele belangstelling verminderen. 

Waarom plezier, nieuwsgierigheid en speelsheid belangrijk kunnen zijn

Plezier en speelsheid zijn niet alleen belangrijk binnen seksualiteit. Ze kunnen ook bijdragen aan het gevoel dat je actief deelneemt aan je eigen leven. Misschien voel jij je levendig door muziek, dansen, wandelen, sporten, creatief bezig zijn, reizen, een goed gesprek, nieuwe mensen ontmoeten of nieuwe ervaringen.

Wanneer je nauwelijks meer aandacht besteedt aan activiteiten waar je plezier aan beleeft, kan het waardevol zijn om te onderzoeken hoe dat komt. Heb je werkelijk geen belangstelling meer? Ben je te moe? Voel je je schuldig wanneer je iets voor jezelf doet? Of zijn je interesses veranderd en heb je nog niet ontdekt wat nu bij je past?

Je hoeft niet meteen grote veranderingen aan te brengen. Soms begint het met opnieuw aandacht geven aan kleine momenten van plezier en nieuwsgierigheid.

Als je partner weinig levensenergie uitstraalt

Tot nu toe ging het vooral over je eigen levensenergie. Maar ook hoe je partner zich voelt en gedraagt, kan invloed hebben op jullie seksuele dynamiek. Misschien ben jij ondernemend, nieuwsgierig en enthousiast, terwijl je partner weinig initiatief neemt en het liefst thuisblijft.

Of misschien is het andersom en ben jij degene die zich lusteloos voelt, terwijl je partner allerlei plannen maakt. Dat verschil hoeft geen probleem te zijn. Mensen hebben verschillende temperamenten, interesses en behoeften aan rust en activiteit.

Toch kan het invloed hebben op hoe jullie elkaar beleven. Je kunt verlangen naar een partner die belangstelling toont, initiatief neemt, met je lacht, je verrast of enthousiast is over iets wat belangrijk voor jullie is. Wanneer je die levendigheid mist, kun je je minder aangetrokken voelen, ook wanneer je veel van de ander houdt.

Het is belangrijk om daarbij niet te concluderen dat een rustige, introverte of minder ondernemende partner onaantrekkelijk zou zijn. Aantrekkingskracht is persoonlijk en wordt door veel meer bepaald dan iemands activiteitenniveau. Bovendien kan weinig initiatief voortkomen uit stress, somberheid, ziekte, overbelasting of andere omstandigheden. Dat besef kan je mild maken.

Waarom je van iemand kunt houden zonder seksueel verlangen te voelen

Liefde en seksuele opwinding zijn niet hetzelfde. Je kunt je partner waarderen, vertrouwen en graag bij diegene zijn, terwijl je weinig seksuele belangstelling ervaart. Misschien zijn jullie goede maatjes, delen jullie een gezin en voel je je emotioneel verbonden, maar ontbreekt de erotische spanning.

Dat kan samenhangen met je eigen levensfase, gezondheid, stemming, relatiepatronen of de manier waarop jullie seksualiteit vormgeven. Soms is er weinig ruimte voor erotiek doordat jullie vooral bezig zijn met praktische zaken. Soms is er sprake van onuitgesproken irritatie, verdriet of afstand.

En soms is de seks zelf weinig aantrekkelijk geworden, bijvoorbeeld doordat je onvoldoende opgewonden raakt, pijn ervaart, weinig plezier beleeft of het gevoel hebt dat je moet presteren. Daarom zou ik seksuele problemen nooit uitsluitend verklaren vanuit een tekort aan levensenergie.

Je kunt meer levenslust ontwikkelen en toch weinig zin in seks met je partner blijven ervaren. Dan is het belangrijk om ook naar de relatie, de seksuele ervaringen en je persoonlijke behoeften te kijken.

Hoe breng je meer levendigheid in je dagelijks leven?

Wanneer je merkt dat je weinig plezier, nieuwsgierigheid of enthousiasme ervaart, kan het helpen om niet meteen te beginnen bij je seksleven. Onderzoek eerst hoe het eigenlijk met je gaat.

1. Vraag jezelf af wanneer je je levendig voelt

Denk terug aan momenten waarop je plezier had, ergens door geraakt werd of helemaal opging in een activiteit. Wat deed je? Met wie was je? Wat maakte die ervaring prettig?

Misschien ontdek je dat je behoefte hebt aan rust, maar misschien mis je juist uitdaging, creativiteit, beweging, gezelschap of avontuur.

2. Onderzoek wat je levenslust afremt

Kijk niet alleen naar wat je meer zou willen doen, maar ook naar wat je uitput. Denk aan werkdruk, verantwoordelijkheden, weinig slaap, spanningen, lichamelijke klachten of het gevoel dat je voortdurend beschikbaar moet zijn.

Soms helpt het om activiteiten toe te voegen. Soms is het juist nodig om verplichtingen te verminderen.

3. Maak ruimte voor plezier zonder seksuele verwachtingen

Plan iets waar je werkelijk naar uitkijkt, alleen of samen met anderen. Dat hoeft niets groots te zijn. Een wandeling, dansavond, museumbezoek, sportactiviteit of spontaan uitje kan al plezier geven. Doe het omdat je ervan geniet, niet omdat het je seksuele verlangen zou moeten vergroten.

4. Kijk opnieuw naar je relatie

Wanneer je een partner hebt, onderzoek dan welke ervaringen jullie samen plezier geven. Waar lachen jullie om? Wanneer voelen jullie je verbonden? Wat zouden jullie graag weer eens samen willen doen?

Misschien zijn jullie vooral praktische partners geworden en is er weinig aandacht voor andere kanten van jullie relatie. Dat kun je bespreekbaar maken zonder de ander verwijten te maken.

5. Ontdek wat seksualiteit voor jou aantrekkelijk maakt

Vraag jezelf af wat je prettig vindt aan seksuele intimiteit. Gaat het om lichamelijk genot, ontspanning, verbondenheid, speelsheid, erotische spanning, nieuwsgierigheid of iets anders?

Misschien ontdek je dat je huidige seksuele ervaringen onvoldoende aansluiten bij wat jou opwindt. Het is dan zinvoller om samen te onderzoeken wat prettig zou kunnen zijn dan om alleen te streven naar vaker seks.

Onderzoek wat jij prettig vindt, tijdens zelfbeminning of seksuele ervaringen met anderen. Wanneer je met iemand vrijt, kun je samen ontdekken welke aanrakingen, prikkels en omstandigheden plezierig zijn.

6. Geef veranderingen tijd

Wanneer je jarenlang overbelast bent geweest of weinig plezier hebt ervaren, verandert dat meestal niet van de ene op de andere dag.

Je hoeft jezelf niet te dwingen om spontaner, ondernemender of seksueler te worden. Het gaat om aandachtig onderzoeken wat jij nodig hebt en wat voor jou haalbaar is.

Drie vragen om samen met je partner te bespreken

Wanneer je samen wilt onderzoeken hoe jullie meer levendigheid en verbinding kunnen ervaren, kun je beginnen met deze vragen:

1. Wanneer voel jij je het meest levendig, en wat zou je daarvan graag meer willen ervaren?
2. Welke momenten geven ons samen plezier en wat missen we misschien in ons dagelijks leven?
3. Welke omstandigheden maken intimiteit en seksualiteit voor ieder van ons aantrekkelijk, en wat werkt juist remmend?

Luister naar elkaars antwoorden zonder meteen oplossingen te bedenken. Misschien ontdek je dat jullie verschillende behoeften hebben. De een verlangt naar avontuur, de ander naar rust. De een naar meer erotiek, de ander naar emotionele nabijheid.

Dat hoeft niet te betekenen dat jullie niet bij elkaar passen. Het kan een uitnodiging zijn om opnieuw sensitief op elkaar af te stemmen.

Seksuele energie als je geen vaste partner hebt

Ook wanneer je geen vaste partner hebt, kunnen levensenergie en seksuele energie met elkaar samenhangen. Misschien geniet je van je vrijheid, heb je een actief sociaal leven en geef je je seksualiteit vorm op een manier die bij jou past. Je kunt plezier beleven aan zelfbeminning, erotische fantasieën, flirten, daten, losse seksuele contacten of intimiteit met verschillende mensen. 

Misschien heb je een open relatie, meerdere partners of juist helemaal geen behoefte aan seks met anderen. Er zijn veel manieren om je seksualiteit te beleven en een vaste relatie is daarvoor zeker geen voorwaarde.

Wanneer je weinig levenslust ervaart, kun je merken dat ook je nieuwsgierigheid naar erotiek, lichamelijk genot of nieuwe seksuele ervaringen afneemt. Misschien heb je minder behoefte aan zelfbeminning, vind je daten vermoeiend of merk je dat seksuele prikkels je minder raken. Andersom kan het ontdekken van je eigen lichaam, het spelen met fantasieën of het ervaren van prettige aanrakingen juist plezier en levendigheid geven. 

Zelfbeminning kan een fijne manier zijn om zonder verwachtingen van een ander te ontdekken wat je prettig vindt. Ook wanneer je seksuele contacten met anderen hebt, blijven vrijheid, veiligheid, wederzijdse instemming en aandacht voor je eigen grenzen belangrijk.

Je hoeft niet op zoek te gaan naar een partner om een bevredigend seksleven te hebben. En je hoeft ook geen behoefte aan seks te voelen om volop van het leven te genieten. Het gaat erom dat je kunt ontdekken wat jou plezier geeft, wat je seksuele opwinding stimuleert of remt en hoe je jouw seksualiteit wilt vormgeven. Op een manier die bij jou past, of je nu alleen bent, af en toe seks met iemand hebt of meerdere relaties onderhoudt.

Wat als je geen zin in seks hebt, maar verder gelukkig bent?

Niet iedereen die weinig seksuele belangstelling ervaart, heeft daar last van. Misschien voel je je energiek, gelukkig en tevreden met je leven, maar heb je weinig behoefte aan seks. Dat hoeft helemaal geen probleem te zijn.

Seksueel verlangen verschilt sterk tussen mensen en kan gedurende het leven veranderen. Sommige mensen ervaren van nature weinig of geen seksuele aantrekking. Ook dat is niet automatisch een stoornis.

Het is belangrijk om onderscheid te maken tussen een verschil dat je opmerkt en een probleem waar je onder lijdt. Wanneer jij tevreden bent met je seksualiteit, hoef je niet te proberen meer seksuele zin te krijgen omdat je denkt dat dit normaal zou zijn.

Wanneer jij of je partner wel last heeft van een verschil in verlangen, kan het waardevol zijn om daarover te praten en samen te onderzoeken wat voor jullie passend is.

Wanneer is het verstandig om ook je gezondheid te laten onderzoeken?

Wanneer je langdurig weinig levenslust ervaart, is het belangrijk om niet uitsluitend naar seksualiteit te kijken. Misschien merk je dat je nauwelijks meer plezier beleeft aan activiteiten, slecht slaapt, voortdurend moe bent, somber bent of moeite hebt met concentreren.

Dat kunnen signalen zijn van overbelasting of psychische klachten, maar er kunnen ook lichamelijke oorzaken meespelen.

Bij aanhoudende of onverklaarde klachten is het verstandig om contact op te nemen met je huisarts. Die kan samen met je beoordelen of verder onderzoek of behandeling nodig is. Ook wanneer veranderingen in seksuele zin samenhangen met pijn, medicatie, hormonale veranderingen of andere gezondheidsklachten, kan medische beoordeling belangrijk zijn.

Wanneer kan een seksuoloog helpen?

Misschien herken je dat je weinig levenslust ervaart en dat je seksuele verlangen tegelijkertijd is afgenomen. Of misschien merk je dat je dagelijks leven weer plezieriger wordt, maar dat de seksuele verbinding met je partner niet vanzelf verandert.

In mijn praktijk als seksuoloog NVVS onderzoek ik samen met mensen welke factoren hun seksuele verlangen beïnvloeden.

Daarbij kijk ik niet alleen naar seksualiteit, maar ook naar gezondheid, psyche, levensfase, leefstijl, eerdere ervaringen, de relatie en de omstandigheden waarin seksuele opwinding wel of niet ontstaat.

Ik help je om meer inzicht te krijgen in jouw persoonlijke remmende en stimulerende factoren. We onderzoeken wat je nodig hebt om je prettiger te voelen, welke veranderingen haalbaar zijn, alleen of samen met je partner(s).

Soms is één gesprek voldoende om meer duidelijkheid te krijgen. Soms past een langer traject beter. Ik ben seksuoloog NVVS en EFT-relatietherapeut. Ik werk al meer dan dertig jaar in de gezondheidszorg en heb twintig jaar een eigen seksuologiepraktijk.

Je kunt alleen komen of samen met je partner. Ik bied consulten in Utrecht en Haarlem, telefonisch en via videobellen. Er is geen wachtlijst en je hebt geen verwijzing nodig.

Heb je weinig zin in seks en vraag je je af of dat samenhangt met hoe je je voelt, je dagelijks leven of je relatie? Je bent welkom om dit met mij te onderzoeken.

Maak een afspraak met seksuoloog NVVS Astrid Kremers.

Verder lezen over seksuele energie, levenslust en relaties

Seksueel verlangen wordt beïnvloed door veel meer dan seksuele prikkels alleen. In mijn gratis kennisbank vind je artikelen over levenslust, plezier, speelsheid, lichamelijk genot, stress, relaties en nieuwe ervaringen.

Levenslust, muziek en nieuwe ervaringen

• Wat is lust? Waarom lust zoveel meer is dan zin in seks
• Hoe jouw binnenwereld bepaalt hoe je je relatie en seksualiteit ervaart
• Aanpassen: de sleutel tot veerkracht en een levendig seksleven
• Andere seksuele interesses en meer seksueel verlangen tijdens de overgang

Seksueel verlangen, stress en vermoeidheid

• Rempedaal en gaspedaal: zo werkt jouw verlangen en seksuele opwinding
• Waarom had ik vroeger wel zin in seks en nu niet meer?
• Burn-out en seks: minder zin, vermoeidheid en intimiteit

Seksualiteit op jouw manier

• Scheiden en seksualiteit: erkenning, plezier en seksuele autonomie
• Open relaties: vrijheid, verbinding en verantwoordelijkheid
• HSP en seksualiteit: spelen met rem en gas

Aantrekkingskracht, verbinding en veranderingen

• Ik hou van mijn man maar wil geen seks. Wat moet ik doen?
• Verschil in verlangen: bijna ieder stel herkent het
• Tongzoenen in een lange relatie: waarom het verdwijnt en belangrijk blijft

Vreemdgaan, gemis en het verlangen om je weer levendig te voelen

• In vertrouwen praten over vreemdgaan
• Leven na een affaire: waarom je leven leeg of doods kan voelen en je minder zin in seks hebt.

Veelgestelde vragen over seksuele energie en levensenergie