Moeder worden en touched out: als aanraking te veel voelt

Je baby drinkt aan je borst, je peuter trekt aan je been en ondertussen bedenk je wat er morgen mee moet naar de opvang. Wanneer het eindelijk stil is in huis, schuift je partner dichterbij. Een hand op je heup, een kus in je nek. Lief bedoeld, maar je merkt dat je verstijft. Je wilt even niets, ook geen aanraking. Misschien schrik je van je reactie, want je houdt van je partner. Hoe kan nabijheid dan toch te veel zijn? In mijn praktijk spreek ik heel veel vrouwen die dit herkennen. Moederschap en seksualiteit kunnen behoorlijk veranderen wanneer je dagen gevuld zijn met zorgen, regelen en continu beschikbaar zijn. Touched out zijn is heel normaal en menselijk. Je bent niet de enige.

Wat betekent touched out?

Touched out betekent dat lichamelijk contact je op een bepaald moment te veel wordt. Je hebt gevoed, gedragen, getroost en geknuffeld en verlangt naar ruimte waarin niemand iets van je nodig heeft. Misschien voelt zelfs een zachte aanraking als te veel. Touched out is een beschrijving van een ervaring, geen medische diagnose.

Je kunt genieten van je kind en tegelijk genoeg hebben van aanrakingen. Je kunt verlangen naar verbinding met je partner en geen hand op je lichaam willen. Die gevoelens kunnen naast elkaar bestaan.

Overprikkeling als moeder gaat bovendien niet alleen over huidcontact. Huilen, vragen, geluiden, onderbroken bezigheden en steeds moeten opletten kunnen zich opstapelen. Ook zonder borstvoeding en met oudere kinderen kun je je touched out voelen. 

Moeder worden verandert meer dan je dagindeling

Moeder worden betekent voor veel vrouwen dat vertrouwde verhoudingen verschuiven. Je tijd, aandacht, lichaam en vrijheid krijgen een andere betekenis. Misschien ben je gelukkig met je kind en mis je tegelijk de vanzelfsprekendheid waarmee je vroeger de deur uitging, sportte of vrijde.

Voor deze overgang wordt ook weleens het woord matrescentie gebruikt: het proces van moeder worden, met lichamelijke, psychische en sociale veranderingen. 

Je kunt het gevoel hebben je oude zelf kwijt te zijn en te denken: wie ben ik nu, behalve degene die overal aan denkt? Misschien herken je je lichaam minder, voel je je afhankelijker of mis je je speelsheid. Zulke vragen maken je geen ondankbare moeder.

Ook seksualiteit heeft een voorgeschiedenis. Hoe was seks vóór de zwangerschap? Was er plezier, vrijheid en voldoende aandacht voor jou? Of was je toen ook al vooral bezig met wat je partner prettig vond? Ouderschap kan bestaande patronen zichtbaarder maken.

Hoe werkt zin in seks?

Na de geboorte dalen de tijdens de zwangerschap sterk gestegen oestrogeen- en progesteronspiegels snel. Bij borstvoeding speelt prolactine een rol in de melkproductie en kan de oestrogeenspiegel langer laag blijven. Dat kan bijdragen aan minder vochtige, gevoeliger vaginale weefsels en ongemak bij seks. Hoeveel invloed dit heeft, verschilt per vrouw.

Na de bevalling verdienen jouw lichamelijke en psychosociale factoren aandacht. Denk bijvoorbeeld aan herstel, voeding, lichaamsbeleving, slaap, stemming en relatiedynamiek. Je dagelijkse belasting en (eerdere) persoonlijke ervaringen blijven essentieel om te begrijpen hoe je je voelt.

Wanneer je ook op je werk voor anderen zorgt

In mijn seksuologiepraktijk hoor ik regelmatig verhalen van moeders die daarnaast verpleegkundige, leerkracht, verzorgende of hulpverlener zijn. Overdag stemmen zij af op patiënten, leerlingen of cliënten. Thuis gaat het zorgen verder.

Je merkt op wat een ander nodig heeft, bewaart de rust en stelt je eigen behoefte nog even uit. Wanneer je partner toenadering zoekt, kan dat onbedoeld voelen als opnieuw beschikbaar moeten zijn.

Dat betekent niet dat een verzorgend beroep automatisch seksuele problemen veroorzaakt. Het kan wel zinvol zijn om te onderzoeken hoeveel ruimte er in jouw dag overblijft om zelf iets te ontvangen, vrij te kiezen of gewoon even met rust gelaten te worden.

Mental load: wie houdt alles in het hoofd?

De luiers zijn bijna op, de opvang is volgende week dicht en er moet een afspraak voor het consultatiebureau komen. Wie ziet dit aankomen, maakt keuzes, organiseert en controleert of het is gelukt?

Dat onzichtbare denkwerk wordt vaak mental load genoemd. Je partner kan veel uitvoeren terwijl jij verantwoordelijk blijft voor het overzicht. Dan ben jij de regisseur, ook wanneer je samen op de bank zit.

Ik hoor vaak dat vrouwen met een mannelijke partner en kinderen een groter aandeel hebben in huishoudelijk werk en minder seksueel verlangen naar de partner. 

Een helpende vraag kan zijn: wie draagt welke verantwoordelijkheid van begin tot eind? Het verschil tussen vragen wat je moet doen en zelf zorgen dat iets geregeld is, kan groot zijn. Welke ouder welke taken draagt, verschilt per gezin. Belangrijk is om te doen wat goed voelt en wat mogelijk is.

Als jij of je partner ADHD heeft

Als je zelf ADHD hebt, kan het moederschap extra veel van je vragen. Een dag met jonge kinderen vraagt voortdurend om plannen, onthouden, schakelen en omgaan met onderbrekingen. Misschien kost het je veel energie om overzicht te houden, terwijl je ondertussen streng voor jezelf bent omdat je vindt dat je het allemaal zou moeten kunnen. Ook tijdens intimiteit kan je aandacht verschuiven naar geluiden, gedachten of dingen die nog moeten gebeuren. Dat zegt niets over hoeveel je van je partner houdt. Het kan helpen om samen te onderzoeken welke omstandigheden jou rust geven en welke prikkels juist prettig zijn. Wat bij jou past, hoeft niet hetzelfde te zijn als bij iemand anders met ADHD.

Heeft je partner ADHD, dan kunnen moeilijkheden met organiseren en afspraken onthouden invloed hebben op jullie taakverdeling. Misschien merk je dat jij steeds meer gaat herinneren, controleren en overnemen. Dat kan vermoeiend zijn en de ruimte om je geliefden van elkaar te voelen verkleinen. Bespreek daarom welke ondersteuning werkt zonder dat jij alles hoeft aan te sturen, bijvoorbeeld een gezamenlijke agenda, eigen herinneringen en duidelijke verantwoordelijkheden. Ook als jullie allebei ADHD hebben, kunnen jullie hierin verschillende behoeften hebben. In mijn seksuologiepraktijk onderzoek ik samen met jullie wat haalbaar is, met begrip voor de moeilijkheden en aandacht voor ieders verantwoordelijkheid. Meer hierover lees je in mijn artikel over ADHD bij je partner en de invloed op jullie relatie en seksualiteit.

Autisme, prikkels en behoefte aan voorspelbaarheid

Als je autisme hebt, kunnen geluiden, geuren en aanrakingen anders of intenser binnenkomen. Het onvoorspelbare ritme van jonge kinderen kan bovendien veel aanpassing vragen. Misschien geniet je van lichamelijk contact, maar voelt een onverwachte kus in je nek na een drukke dag overweldigend. Of je merkt pas wanneer het stil wordt hoeveel spanning je hebt opgebouwd. Je hoeft aanraking die onprettig voelt niet te leren verdragen om een liefdevolle moeder of partner te zijn. Onderzoek liever welke aanraking, omgeving en timing bij jou passen.

Ook wanneer je partner autisme heeft, helpt het om wensen en grenzen concreet uit te spreken en te controleren of jullie elkaar begrijpen. Bijvoorbeeld: ik wil graag naast je zitten, maar liever zonder aanraking. Of: wil je eerst vragen voordat je me vastpakt? Misschien helpt minder achtergrondgeluid, tijd om over te schakelen of duidelijkheid over wat jullie samen willen doen. Voorspelbaarheid kan rust geven, terwijl ruimte om van gedachten te veranderen belangrijk blijft. Niet iedereen met autisme ervaart dezelfde gevoeligheden of voorkeuren. Meer hierover lees je in mijn artikel over autisme en seksualiteit.

Rem en gas: waarom verlangen soms weinig ruimte krijgt

Seksuele opwinding wordt beïnvloed door processen die stimuleren en processen die afremmen. Het Dual Control Model helpt dit te begrijpen. In mijn seksuologiepraktijk leg ik het uit als een gaspedaal en een rempedaal.

Je gas kan reageren op een prettige aanraking, ontspanning, humor of het gevoel dat je partner je werkelijk ziet. Je rem kan reageren op vermoeidheid, pijn, zorgen, haast of de verwachting dat je moet presteren. Mensen verschillen in hun gevoeligheid voor beide.

Tijdens de tropenjaren kunnen veel remmende omstandigheden tegelijk aanwezig zijn. Misschien vind je je partner aantrekkelijk, maar lig je ondertussen te luisteren of de baby wakker wordt. Of je voelt wel seksuele opwinding, maar je bent bang dat penetratie pijn zal doen.

Dan helpt het soms meer om remmende omstandigheden te verminderen dan om extra seksuele prikkels toe te voegen. Een romantische avond uit kan prettig zijn, maar misschien minder helpend wanneer jij eerst de oppas, het eten en de volgende ochtend hebt moeten organiseren.

Je krijgt eerder zin als je plezier verwacht

Verlangen ontstaat vaak wanneer je verwacht dat een ervaring iets prettigs kan brengen. Denk aan genieten, opwinding of verbinding. Als je vooral verwacht dat seks energie kost, pijn doet of een nieuwe verplichting wordt, is minder zin begrijpelijk.

Bij sommige mensen ontstaat verlangen pas tijdens seksueel contact en als dat prettig voelt. Dat noemen we ook wel responsief verlangen. Je hoeft dus niet altijd vooraf al zin te hebben. Verlangen kan ook ontstaan tijdens vrijwillig contact dat prettig voelt. 

Het verschil zit in je eigen bereidheid. Denk je: ik heb nog geen duidelijke zin, maar dit lijkt me fijn om te verkennen? Of denk je: ik wil dit eigenlijk niet, maar anders wordt mijn partner teleurgesteld?

Responsief verlangen betekent niet dat je tegen je gevoel in moet beginnen. Je hoeft niets uit te proberen wanneer je rust wilt. Ook als je seksueel geprikkeld raakt, kan je natuurlijk stoppen wanneer het toch niet prettig blijkt.

Als je bang bent dat wie a zegt ook b moet zeggen

Misschien vermijd je zoenen omdat je verwacht dat het daarna verder moet. Je schuift weg op de bank, kleedt je snel aan of gaat expres vroeger naar bed. Je probeert een gesprek, teleurstelling of druk vóór te zijn.

Bespreek samen wat aanraking voor jullie is gaan betekenen. Een kus is alleen een kus, tenzij jullie allebei iets anders willen. Ook tijdens seks blijft iedere volgende stap een keuze.

Je kunt zeggen: Ik wil graag bij je liggen, maar ik wil vanavond geen seksuele aanraking. Kunnen we het daarbij laten? Vertrouwen groeit wanneer die afspraak ook wordt gerespecteerd, zonder aandringen of mokken.

Soms helpt het om seksuele handelingen tijdelijk buiten de afspraak te houden. Ook dan hoeft knuffelen niet als je dat niet wilt. Meer hierover lees je in mijn artikel over seks ondergaan omdat je denkt dat het hoort of moet.

Je veranderde lichaam en angst voor pijn

Je buik, borsten, littekens of het gevoel in je bekkenbodem kunnen anders zijn geworden. Misschien bewonder je wat je lichaam heeft gedaan en voel je je er tegelijk onzeker over. Je hoeft je lichaam niet onmiddellijk mooi te vinden om het zorgvuldig te behandelen.

Bij pijn geldt mijn uitgangspunt: stop met dat wat pijn doet en luister naar je lichaam. Penetratie is geen noodzakelijke stap om jullie seksleven te hervatten.

Pijn na een bevalling kan verschillende oorzaken hebben, zoals littekengevoeligheid, onvoldoende herstel, veranderingen van vaginale weefsels, niet opgewonden zijn of bekkenbodemspieren die moeilijk ontspannen. Angst voor pijn kan extra spanning geven en extra vermindering van opwinding.

Even samen zijn buiten het regelen om

Met jonge kinderen kunnen gesprekken ongemerkt vooral gaan over wie wat doet, hoe laat iedereen ergens moet zijn en wat er nog ontbreekt in de koelkast. Dat overleg is nodig, maar misschien mis je het om elkaar ook te ontmoeten als geliefden. Daarvoor hoeft niet meteen een hele avond vrijgemaakt te worden. Samen iets drinken, een grappige herinnering ophalen of even vertellen wat je bezighoudt kan al prettig zijn. Als jullie een moment samen afspreken, hoeft dat geen afspraak voor seks te zijn. Jullie mogen pas op dat moment voelen waar behoefte aan is, ook als dat eten, praten of slapen blijkt te zijn.

In mijn seksuologiepraktijk kijk ik daarom niet alleen naar hoe vaak jullie seks hebben, maar vooral naar hoe het contact voelt. Kunnen jullie jezelf zijn, is er belangstelling voor elkaars binnenwereld en kunnen jullie ook plezier maken? De vorm mag veranderen met jullie levensfase. Meer hierover lees je in mijn artikelen over seks en ouderschap en elke dag bouwen aan intimiteit en verbinding.

Verschil in verlangen na de komst van kinderen

Misschien zoekt je partner na een drukke dag toenadering om te ontspannen en zich verbonden te voelen, terwijl jij eerst rust nodig hebt voordat aanraking prettig kan zijn. Jullie behoeften lopen op dat moment uiteen. Dat hoeft niet te betekenen dat er iets mis is met jullie liefde of aantrekkingskracht. In mijn seksuologiepraktijk onderzoek ik daarom ook wat jullie precies missen: seksueel plezier, aandacht, bevestiging, speelsheid of tijd waarin jullie even geen ouders hoeven te zijn.

Rond dat verschil kan een pijnlijk patroon ontstaan. De één zoekt vaker toenadering en voelt zich afgewezen wanneer de ander terugdeinst. De ander ervaart steeds meer druk en gaat ook knuffels en kusjes vermijden. Zo kunnen jullie allebei nabijheid missen, terwijl de afstand groeit. Het helpt om samen dat patroon te herkennen en te vertellen wat eronder zit: ik mis je, ik ben bang dat je me niet meer aantrekkelijk vindt of ik verlang naar contact waarbij ik niets hoef.

Het doel is niet dat jullie precies even vaak zin krijgen of een aantal keren seks afspreken waaraan je moet voldoen. We zoeken naar omstandigheden en ervaringen die voor jullie allebei goed voelen, met ruimte voor verlangen én grenzen. Blijven jullie hierin vastlopen, dan help ik jullie graag om elkaar beter te begrijpen en dit patroon te doorbreken. Meer lees je in mijn artikel over verschil in verlangen binnen je relatie.

Wat kan helpen bij touched out en intimiteit?

Geef rust een echte plek

Wacht zo mogelijk niet tot iedereen slaapt voordat er tijd, aandacht en ruimte is voor jezelf. Bespreek wanneer je even niet verantwoordelijk bent. Misschien neemt je partner de kinderen mee naar buiten of kan iemand uit je omgeving bijspringen.

Kijk wat jou goeddoet en wat mogelijk is: stilte, bewegen, muziek of contact met een vriendin. Dat kan elke dag anders zijn.

Gezonde leefstijl

Voldoende eten en drinken, passende beweging en slaap ondersteunen je gezondheid. Maak de stap haalbaar: een maaltijd die je partner verzorgt, een korte wandeling of een afspraak over wie er ’s nachts uitgaat.

Bij borstvoeding kan een partner andere zorg overnemen, zodat jij rond de voedingen meer rust krijgt. Zoek bij aanhoudende uitputting ook medische hulp. 

Vertel wat er in je omgaat

Een gesprek buiten het moment van seksualiteit geeft vaak meer ruimte. Bijvoorbeeld: Ik hou van je en mis ons ook. Tegen bedtijd voelt mijn lichaam alleen helemaal vol. Ik wil samen kijken wat mij ontlast en welk intiem contact voor ons allebei fijn is.

Vraag ook hoe je partner deze periode beleeft. Die kan zich onzeker, moe of eenzaam voelen. Elkaars ervaring begrijpen betekent niet dat je verantwoordelijk bent voor de opwinding van de ander.

Kijk naar wat wel plezierig is

Misschien is samen lachen momenteel fijner dan uitgebreid zoenen. Misschien wil je wel een massage, maar geen aanraking van je borsten. Misschien verlang je naar seksuele prikkels op een ander moment dan vlak voor het slapen.

Als jullie allebei seksuele zin voelen, kan er veel zonder penetratie: strelen, zoenen, masturberen of elkaar aanraken met mond, hand of speeltje op een manier die jullie prettig vinden. Glijmiddel kan soms comfort geven, maar vervangt geen opwinding en is geen reden om door pijn heen te gaan.

Masturberen als je alleen bent kan ook een manier zijn om je eigen lichaam te herontdekken en seksuele energie te voelen stromen, mits je daar behoefte aan hebt. Er hoeft niets uit voort te komen. Het gaat om ontdekken wat nu goed voelt.

Voor de partner: nabijheid begint met afstemmen

Het is heel normaal en menselijk om aanraking en seks te missen. Probeer dat gemis te vertellen zonder van je partner te vragen het direct op te lossen. Vraag eens wat je partner remt en wat je partner stimuleert.

Kijk daarnaast naar jullie dagelijkse werkelijkheid. Kun je verantwoordelijkheid overnemen zonder instructies nodig te hebben? Is er voor jullie allebei ruimte om uit te rusten? En voelt je partner zich ook gezien wanneer er geen seks volgt?

Soms wil de moeder juist meer seks en heeft de andere ouder minder behoefte. Vermoeidheid, onzekerheid en verschil in verlangen kunnen bij beide partners voorkomen. Samen onderzoeken wat er speelt helpt meer dan aannemen dat moeders en vaders nu eenmaal zo zijn.

Tropenjaren: hoe het nu is, hoeft het niet te blijven

Met jonge kinderen kan je leven sterk veranderen en daarmee ook je seksualiteit. Dat zegt niet hoe de rest van jullie relatie eruit zal zien. Slaap, zorgbehoeften en mogelijkheden veranderen en jullie kunnen nieuwe manieren van contact ontwikkelen.

Tegelijk hoef je niet jarenlang te wachten in de hoop dat alles vanzelf overgaat. Terugkerende pijn, druk en afstand verdienen aandacht. Ook kleine veranderingen in het dagelijks leven kunnen betekenisvol zijn, zonder dat je meteen je vroegere seksleven hoeft terug te krijgen.

Postnatale depressie en postpartum psychose

Soms speelt naast overbelasting ook een depressie na de bevalling, ook wel een postpartum of postnatale depressie genoemd. Je kunt je somber, angstig, prikkelbaar of leeg voelen en minder plezier ervaren, ook in contact met je partner. Daardoor kan aanraking minder welkom zijn. Zulke klachten kunnen onopgemerkt blijven wanneer jij of je omgeving ze toeschrijft aan gebroken nachten en de drukte van het moederschap. 

Misschien schaam je je omdat je vindt dat je gelukkig zou moeten zijn. Je hoeft je niet beter voor te doen dan je je voelt. Bespreek je klachten met je huisarts of verloskundige, ook als je twijfelt of ze ernstig genoeg zijn. Touched out zijn betekent niet automatisch dat je depressief bent, maar je verdient aandacht voor het hele verhaal.

Een postpartum psychose, ook kraambedpsychose genoemd, is zeldzamer en vraagt direct medische hulp. Dit ontstaat meestal in de eerste weken na de bevalling. Signalen kunnen zijn: ernstige verwardheid, nauwelijks slapen zonder moe te lijken, opvallende ontremming, dingen horen of zien die anderen niet waarnemen of overtuigingen die niet met de werkelijkheid overeenkomen. Dit is iets anders dan gewone overprikkeling of touched out zijn. Herken je zulke veranderingen bij jezelf of merkt je omgeving ze op? Bel direct de huisarts of huisartsen-spoedpost en laat iemand bij je blijven. 

Wanneer kan professionele hulp helpen?

Bespreek aanhoudende of terugkerende pijn, bloedverlies bij seks of andere lichamelijke klachten gerust eens met je huisarts of verloskundige. Je kunt ook hulp vragen bij somberheid, angst, paniek, herbelevingen van de bevalling of het gevoel dat je jezelf nauwelijks staande houdt. Zulke klachten horen niet te worden weggezet als iets wat je als moeder maar moet verdragen.

Als seksuoloog NVVS help ik je begrijpen hoe lichamelijke ervaringen, verwachtingen, belasting en jullie contact samenhangen. Bij medische klachten werk ik aanvullend op beoordeling en behandeling door een arts.

Je bent welkom als je je touched out voelt, worstelt met verschil in verlangen of verlangt naar meer comfort, plezier en verbinding. Je kunt alleen komen of samen met je partner, in mijn praktijk in Utrecht of Haarlem, via videobellen of telefonisch. Maak gerust een afspraak met mij. We kunnen samen onderzoeken wat in jouw en jullie situatie nodig is, in een tempo dat bij jou en jullie past.

Veelgestelde vragen over moederschap en seksualiteit

Wat kan ik verder lezen over verlangen en intimiteit?

In mijn gratis kennisbank vind je meer uitleg en herkenning:

• Seks ondergaan omdat je denkt dat het hoort of moet
• Rempedaal en gaspedaal: zo werken verlangen en seksuele opwinding
• Vragenlijst: hoe zijn jouw seksuele rem en gaspedaal afgesteld?
• Seks op een ander moment dan bedtijd
• Verschil in seksueel verlangen
• Seksueel contact met je partner als je een gezin met kinderen hebt
• De relatiedynamiek als je partner ADHD heeft
• Waarom had ik vroeger wel zin in seks maar nu niet meer
• Stress en het effect op seksualiteit
• Ontspanningsoefeningen
• Lieve zinnen die je tegen je partner kan zeggen
• Echt goed luisteren naar de binnenwereld van je partner
• Lieve dingen die je kan doen voor je partner
• Wat kan je doen als penetratieseks (even) niet mogelijk is?
• Elke dag bouwen aan intimiteit en romantiek
• Een date plannen met je partner
• Ik hou van mijn man maar ik wil geen seks
• Burn-out en seks
• Autisme en seksualiteit